Phong trào phản kháng mạnh mẽ ở Nga hiện nay không phải là một hiện tượng bỗng dưng đột phát, mà nó bắt nguồn từ rất nhiều cuộc vận động, rất nhiều cuộc đấu tranh về những vấn đề khác nhau: đòi hỏi tự do, chống hà lạm, chống chuyên quyền, chống tham nhũng, bảo vệ môi sinh, v.v…, và cuối cùng, đi đến cuộc vận động “Putin phải ra đi”. Qua rất nhiều cuộc đấu tranh nhỏ, lắm khi chỉ có tính địa phương, từ đó tạo điều kiện cho xã hội dân sự hình thành và dần dần lớn mạnh, nâng cao ý thức trách nhiệm và ý thức chính trị của công dân Nga. Mà xã hội dân sự có vai trò to lớn như thế nào trong sự chuyển biến xã hội, nhất là xã hội dưới chế độ độc tài toàn trị, thì chắc mọi người đều đã biết.

Nhiều người nhận xét đúng: các cuộc biểu tình lớn vừa qua ở Moskva và các thành phố khác là của công dân Nga, chứ không phải của riêng của một đảng phái nào. Nhưng để có được những cuộc biểu tình tập hợp đông đảo quần chúng như vậy thì phải có sự hợp sức vận động, tổ chức của nhiều đảng phái, đoàn thể và phong trào thuộc nhiều xu hướng chính trị rất khác nhau đối lập với chính quyền Putin. Trong thời đại điện tử, các mạng xã hội và các phương tiện tối tân đã được sử dụng tối đa cho cuộc vận động này.
Thực ra, cuộc vận động này đã khởi phát từ nhiều năm trước, nhưng chúng tôi xin bắt đầu từ cuộc vận động “Putin phải ra đi”, khởi đầu bằng sự xuất hiện một site trên internet vào ngày 10.3.2010 do một số thành viên các đảng đối lập và mấy nhà hoạt động văn hóa nổi tiếng của Nga lập ra. Người đề xướng là Andrei Piontkovski, nhà chính trị học, nhà báo, nhà hoạt động chính trị, viện sĩ Viện các quy trinh và công nghệ thông tin quốc tế và là thành viên trong ban lãnh đạo phong trào “Đoàn kết” (Solidarnost). Trong lời kêu gọi, nói rõ “…cơ cấu chính trị-xã hội mà Putin áp đặt cho công dân nước ta đang hủy diệt nước Nga. Chúng tôi khẳng định rằng trong nước Nga ngày nay không thể nào thực hiện được những cải cách có thực chất được, chừng nào Putin vẫn còn nắm thực quyền trong nước. Vì thế việc đầu tiên, bắt buộc phải có là giải thoát khỏi Putinism (chủ nghĩa Putin)”. Trong lời kêu gọi kể rõ những việc làm sai, những cải cách hỏng, v.v… và đặt vấn đề dứt khoát: “Putin phải ra đi”. Các tác giả kêu gọi các cán bộ, nhân viên các cơ quan công lực đừng “chống lại nhân dân của mình” và đừng thi hành “lệnh của các quan chức tham nhũng”. Có 34 người nổi tiếng ký tên đầu tiên, đó là các nhà hoạt động xã hội, bảo vệ nhân quyền, các nhà hoạt động chính trị đối lập thuộc nhiều xu hướng khác nhau. Đứng đầu danh sách là bà Elena Bonner (88 tuổi, vừa qua đời năm 2011), nhà đấu tranh nhân quyền rất nổi tiếng từ thời Liên Xô, quả phụ của viện sĩ Andrei Sakharov. Trong tháng đầu tiên đã có 30 nghìn chữ ký. Bọn tin tặc của chính quyền nhiều lần đánh phá site. Song song với việc lấy chữ ký trên mạng, các tổ chức đối lập, nhất là Mặt trận công dân thống nhất (OGF) ở Moskva, Sankt Petersburg và nhiều thành phố khác ở Nga, trong hai năm 2010, 2011 đã liên tiếp tổ chức những cuộc tập hợp ở nơi đông người để lấy chữ ký dưới lời kêu gọi đó. Đáng ghi nhận là ngày 14.6.2010, Boris Nemtsov và Vladimir Milov đã “trình làng” báo cáo “Putin. Tổng kết. 10 năm”, in một triệu bản để phân phát. Trong báo cáo đó, bằng những tài liệu cụ thể, các tác giả vạch trần tình trạng trầm trọng của nước Nga, những căn bệnh nguy kịch của nước Nga, nhất là nạn tham nhũng của các quan chức cao cấp, dưới chế độ của Putin, đồng thời nêu lên những sai lầm lớn và hậu quả của 10 năm Putin cầm quyền. Đây là đóng góp đáng kể vào cuộc vận động này. Tính đến ngày 27.1.2012, đã có 123 752 người ký tên. Cùng với việc vận động ký tên đòi “Putin phải ra đi”, các đảng đối lập còn tổ chức những “Ngày nổi giận” với những cuộc biểu tình không được phép và cảnh đàn áp dữ dội của cảnh sát: nhiều hoạt động viên tích cực đã bị đánh đập, bắt bớ hoặc bị giam cầm. Nhưng cuộc đấu tranh vẫn tiếp diễn không ngừng…

“Putin phải ra đi. Hãy bỏ phiếu trên mạng…”

Đây là những bước chuẩn bị đầu tiên để tiến đến các cuộc mít tinh-biểu tình “Vì những cuộc bầu cử trung thực” diễn ra sau cuộc bầu cử Quốc hội ngày 4.12.2011.

Cuộc mít tinh được chính quyền cho phép đã diễn ra ngày 5.12 trên đại lộ Chisty prudy ở Moskva, ngay hôm sau cuộc bầu cử, để tố cáo những gian lận trắng trợn trong cuộc bầu cử, đã có trên 5 nghìn người tham gia. Sau khi mít tinh chấm dứt, có vài trăm người diễu hành (điều này không được ghi trong giấy phép) tiến về trụ sở Ủy ban bầu cử Nga, cảnh sát liền đàn áp, bắt giữ Alexei Navalny và Ilya Yashin, và tòa án phạt giam hai anh này trong 15 ngày. Các tổ chức nhân quyền quốc tế phản đối. “Ân xá quốc tế” công nhận Navalny và Yashin là những tù nhân lương tâm. Ngày 21.12, hai anh được thả ra.

Cuộc mít tinh lớn tiếp theo quy tụ được 80 nghìn người vào ngày 10.12 trên quảng trường Bolotnaya. Ngày 24.12, cuộc thứ mít tinh lớn hơn nữa tập hợp được 104 nghìn người vào trên đại lộ Sakharov ở Moskva. Nếu tính chung cả những cuộc mít tinh-biểu tình ở Sankt Petersburg và các thành phố khác khắp nước Nga, như Novosibirsk, Barnaul, Chita, Khabarovsk, v.v… thì số người tham gia cũng đến vài trăm nghìn người. Chúng tôi đã viết về hai cuộc biểu tình lớn này trong bài trước, nên không nhắc lại đây.

Sau những cuộc mít tinh-biểu tình tháng 12.2011, ngày 16.1.2012, một tổ chức mới đã ra đời: “Liên đoàn các cử tri”, do hai nhà văn nổi tiếng Boris Akunin và Dmitri Bykov đề xướng, cùng với hai nhà báo, hai nhạc sĩ, một người điều khiển chương trình truyền hình, một blogger… sáng lập nên. Phần đông họ là những người đã tham gia các cuộc mít tinh-biểu tình “Vì những cuộc bầu cử trung thực” vừa qua. Ngày 17.1, một số nhà chính trị đối lập và người tổ chức các cuộc mít tinh-biểu tình vừa qua đã thành lập “Phong trào công dân” do dân biểu Ilya Ponomariev đứng đầu, với sự tham gia của nhà hoạt động tích cực của “Mặt trận tả” Sergei Udaltsov (thân cộng sản), nhà đấu tranh sinh thái Evgenya Chirikova, đồng chủ tịch “Đảng tự do nhân dân” Boris Nemtsov (dân chủ), thủ lĩnh phong trào “Những người Nga” Alexandr Potkin (dân tộc chủ nghĩa) và một vài người khác. Nhà hoạt động đối lập nổi tiếng Alexei Navalny hiện chưa gia nhập khối này.

Phe đối lập đang chuẩn bị cuộc diễu hành lớn vào ngày 4.2.2012 sắp tới, chẳng những ở Moskva, Sankt Petersburg, mà còn ở nhiều thành phố khác khắp nước Nga; ngay cả các cộng đồng người Nga ở hải ngoại, như Madrid, Barcelona… cũng đang chuẩn bị hưởng ứng. Ở Moskva, sau những đôi co khó khăn trong đêm 24 rạng ngày 25.1 với ban tổ chức diễu hành, cuối cùng chính quyền thành phố đồng ý cho phép diễu hành và mít tinh, nhưng hạn chế số người tham gia là 50 nghìn và không cho tập trung trên quảng trường Manezh gần điện Kremli.

Cuộc diễu hành lần này (ngày 4.2) giống như mấy lần trước là hành động chung liên hiệp mọi lực lượng phản kháng chính quyền Putin – từ phái dân chủ-liberal, dân chủ-xã hội, dân chủ-dân tộc chủ nghĩa, đến phái dân tộc chủ nghĩa đủ màu sắc, phái cộng sản – dưới khẩu hiệu “Vì những cuộc bầu cử trung thực” và “Putin phải ra đi”. Quan niệm chung của những người lãnh đạo phe đối lập về phong trào phản kháng là một cuộc đấu tranh hòa bình, nhưng có tính cách mạng, vì nó nhằm chuyển đổi một cách bất bạo động từ hệ thống chính trị độc đoán hiện nay sang hệ thống dân chủ, bằng cách trước tiên, thay đổi người đứng đầu Ủy ban bầu cử và bầu lại Quốc hội, sửa đổi luật bầu cử và luật về các đảng chính trị, bảo đảm tính độc lập của hệ thống tòa án và các phương tiện thông tin đại chúng, xóa bỏ những quyết định phi pháp của tòa án về việc đăng ký các đảng, cho phép lập đảng và đăng ký… Từ đó, tiến lên đấu tranh đạt cho được việc xây dựng Hiến pháp mới của nước Nga dân chủ. Những người lãnh đạo đối lập dân chủ không có ảo tưởng đây là một công việc dễ dàng, nhưng đó là mục tiêu chung của phong trào phản kháng hiện nay.

Bây giờ, chúng ta hãy xem xét những đảng phái, tổ chức và phong trào đối lập nào đã tham gia việc tổ chức các cuộc biểu tình tháng 12 vừa qua? Chúng tôi sẽ không nói đến Đảng cộng sản Liên bang Nga (ĐCSLBN) và Đảng tự gọi là “tự do dân chủ” Nga mà thực chất là một đảng cực hữu bám chân đảng cầm quyền; hai đảng này đã không tham gia các cuộc biểu tình chung tháng 12 vừa qua, mà mỗi đảng tổ chức mít tinh riêng, ồn ào nhưng không đông. Theo tin mới đây, ĐCSLBN đã cử người tham gia ban tổ chức cuộc diễu hành ngày 4.2 sắp tới.

Các đảng phái, tổ chức và phong trào sau đây cùng chung sức thực hiện những cuộc biểu tình phản kháng vừa qua:

1/ Phong trào dân chủ thống nhất “Solidarnost” (Đoàn kết) – đây là khối liên hiệp các tổ chức dân chủ, được thành lập năm 2008, có những nhân vật nổi tiếng tham gia, như nhà bất đồng chính kiến từ thời Liên Xô Vladimir Bukovski (69 tuổi), cựu phó thủ tướng Nga Boris Nemtsov (52 tuổi), nhà vô địch thế giới môn cờ vua Garri Kasparov (48 tuổi), nhà chính trị trẻ tuổi nổi tiếng lãnh đạo phong trào thanh niên dân chủ Ilya Yashin (28 tuổi), v.v… Ngoài ra, còn có sự tham gia với tính cách cá nhân của những thành viên thuộc các tổ chức hay đảng phái đối lập, như Mặt trận công dân thống nhất (OGF) do Garri Kasparov đứng đầu, Liên minh lực lượng hữu (SPS) (tổ chức này tự giải thể cuối năm 2008), Liên minh dân chủ nhân dân Nga (RNDS) do cựu Thủ tướng Nga (2000-2004) Mikhail Kasyanov (54 tuổi) làm chủ tịch, đảng “Yabloko” (Quả táo) do Grigori Yavlinski (59 tuổi) đứng đầu, v.v… Phong trào “Solidarnost” là một liên hiệp của những người dân chủ và những người liberal (người ta thường dịch là tự do chủ nghĩa, nhưng dịch thế chưa phản ánh đúng thực chất của từ liberalism, nên người viết xin giữ nguyên dạng của từ này), tả phái và trung phái-hữu. Họ chủ trương thiết lập trên đất nước Nga hệ thống chính trị dân chủ, nền pháp trị, tôn trọng quyền công dân và các quyền tự do, triệt tiêu chế độ độc quyền về chính trị, kinh tế và thông tin, tạo điều kiện để thực hiện có hiệu quả các quyền và tự do của công dân Nga, thực hiện vô điều kiện Hiến pháp Nga và Tuyên ngôn quốc tế nhân quyền, tuân thủ những nguyên tắc của công pháp quốc tế. Cương lĩnh của “Đoàn kết” gồm 4 điểm: 1/ giải thể chủ nghĩa Putin; 2/ chính quyền của nhân dân; 3/ đấu tranh chống tội phạm; 4/ theo các tiêu chuẩn sinh hoạt của châu Âu, tức là quân đội chuyên nghiệp; trung học miễn phí; đại học hợp sức dân; bảo hiểm y tế hợp sức dân và có hiệu quả; giảm thuế cho những khu vực không phải là kinh doanh nguyên liệu; tăng thuế đối với “Gazprom” (tập đoàn dầu khí lớn nhất của Nga) và các công ty khác kinh doanh nguyên liệu. Phong trào “Solidarnost” có tổ chức ở rất nhiều địa phương trong nước Nga.

Một người trong ban lãnh đạo của phong trào “Solidarnost”, Ilya Yashin, đã nói rõ về sự quan hệ của phong trào với những người dân tộc chủ nghĩa-bolshevich như sau: “Với những người dân tộc chủ nghĩa-bolshevich, chúng tôi có thể cùng đấu tranh trong một số việc nào đó, chẳng hạn, vì những cuộc bầu cử trung thực. Nhưng chúng tôi không cùng họ đấu tranh vì chính quyền. Chúng tôi không đấu tranh để họ lên nắm quyền…”

2/ Đảng tự do nhân dân “Vì nước Nga không có chuyên quyền và tham nhũng” (PARNAS – chữ viết tắt tên đảng), do cựu dân biểu Quốc hội Nga, nhà hoạt động dân chủ nổi tiếng Vladimir Ryzhkov (45 tuổi), cựu Thủ tướng Nga Mikhail Kasyanov, cựu phó Thủ tướng Nga Boris Nemtsov đứng đầu. Đây là đảng theo chủ nghĩa liberal thành lập năm 2010, liên hiệp nhiều tổ chức dân chủ khác, như Liên minh dân chủ nhân dân Nga (thủ lĩnh – Mikhail Kasyanov, có vài chục nghìn thành viên), Đảng cộng hòa Nga, bị Bộ tư pháp và Tòa án tối cao Liên bang Nga không cho đăng ký và giải thể (thủ lĩnh – Vladimir Ryzhkov), Phong trào “Solidarnost” (thủ lĩnh – Boris Nemtsov, có 6 nghìn thành viên), Phong trào “Lựa chọn dân chủ” (thủ lĩnh – Vladimir Milov, có 500 thành viên). Mục đích của đảng là để chuẩn bị tham gia các cuộc bầu cử Quốc hội và tổng thống. Theo lời tuyên bố của M. Kasyanov, đến ngày 16.4.2011, tổng số thành viên của PARNAS là 50 nghìn người. Nhưng Bộ tư pháp Nga dựa vào luật mới dưới thời Putin đã không cho đăng ký, và bằng cách đó gạt đảng ra khỏi hai cuộc bầu cử Quốc hội và tổng thống.

Xin nói thêm về Đảng cộng hòa Nga: Sau khi phán quyết của Tòa án nhân quyền châu Âu hồi tháng 4.2011 coi quyết định của Bộ tư pháp Nga (2006) và của Tòa án tối cao Liên bang Nga (2007) không cho đăng ký và giải thể Đảng cộng hòa Nga do Vladimir Ryzhkov đứng đầu, là không hợp pháp, thì ngày 23.1.2012 vừa rồi, Tòa án tối cao Liên bang Nga đã xóa bỏ quyết định giải thể Đảng cộng hòa Nga. Theo ý kiến của Ryzhkov, sắp tới, đảng sẽ họp đại hội và có thể đổi tên là “PARNAS”.

3/ Đảng dân chủ thống nhất Nga “Yabloko” (Quả táo), thành lập năm 1993, do Yavlinski, Bondyrev và Lukin sáng lập. Đảng đã từng trúng cử vào Quốc hội Liên bang Nga: kỳ thứ nhất (1993), kỳ thứ hai (1995); kỳ thứ ba (1999), đảng liên danh với tổ chức khác, nên được vào Quốc hội; kỳ thứ tư (2003), đảng không vượt được ngưỡng 5%, nhưng có bốn thành viên của đảng trúng cử ở các khu vực một dân biểu; kỳ thứ năm (2007) và thứ sáu (2011), đảng không được vào Quốc hội, một phần do luật bầu cử mới dưới thời Putin nâng ngưỡng được bầu lên 7%, một phần nữa do sự gian lận của đảng cầm quyền cố tình đánh bại “Yabloko”. Trong Quốc hội, đảng “Yabloko” phản đối cuộc chiến tranh ở Chechnya, đòi tôn trọng nhân quyền, phản đối tư hữu hóa không công bằng… “Yabloko” là đảng theo chủ nghĩa liberal-xã hội, chủ trương nước Nga đi theo con đường phát triển của châu Âu. Đảng có chân trong một số tổ chức quốc tế và châu Âu. Grigori Yavlinski làm chủ tịch đảng từ 1993 đến 2008; chủ tịch hiện nay là Sergei Mitrokhin (58 tuổi). Nhưng năm vừa qua, có nhiều cán bộ lãnh đạo nổi tiếng và nhiều thành viên đã rời bỏ đảng hoặc bị khai trừ khỏi đảng; nhưng cũng có một số người nổi tiếng gia nhập đảng, như Alexei Yablokov là nhà sinh thái, viện sĩ thông tấn Viện hàn lâm khoa học Nga, Anatoli Leirikh – doanh nhân, một trong những người đứng đầu tổ chức “Nước Nga kinh doanh”, Sergei Kovalev – nhà đấu tranh nhân quyền, Sverlana Kuznetsova – một trong những người lãnh đạo phong trào “Các bà mẹ lính”.

4/ Đảng dân chủ-xã hội thống nhất Nga, thành lập ngày 24.11.2001, lúc đầu do cựu Tổng thống Liên Xô Mikhail Gorbachev (70 tuổi) làm chủ tịch. Đảng đã qua bốn kỳ đại hội, đến 13.4.2007 thì Tòa án tối cao Liên bang Nga quyết định giải tán, lấy cớ rằng theo luật mới dưới thời Putin, đảng chính trị bắt buộc phải có tổ chức ở trên một nửa chủ thể của liên bang và các đảng bộ ở vùng phải có trên 500 thành viên mới được đăng ký, mà Đảng dân chủ-xã hội thống nhất Nga thì không đáp ứng được điều kiện đó. Sau khi giải thể, nhiều thành viên đảng này gia nhập đảng chính trị trung-tả “Nước Nga công bằng” (SR). Đảng này được thành lập năm 2006 lấy tư tưởng dân chủ-xã hội và chủ nghĩa xã hội hiện đại hóa làm cơ sở tư tưởng. Năm 2008, Đảng sinh thái Nga “Xanh”, Đảng dân chủ-xã hội Nga và Đảng xã hội chủ nghĩa thống nhất Nga đã nhập vào đảng “Nước Nga công bằng”. Từ năm 2011, Chủ tịch đảng (10.2006-4.2011) là Sergei Mironov (58 tuổi), từ 4.2011 đến nay là Nikolai Levichev (53 tuổi), còn Mironov lãnh đạo đảng đoàn tại Quốc hội Nga. Dù làm ra vẻ đối lập với chính quyền Nga, nhưng trên thực tế, Sergei Mironov bỏ phiếu tán thành hầu hết các vấn đề đảng cầm quyền đưa ra! Năm 2011, nhiều thành viên đã bỏ đảng này. Ảnh hưởng của đảng này trong nhân dân khá mờ nhạt.

5/ Phong trào “Bảo vệ rừng Khimki” hình thành từ năm 2007 và Phong trào nhân dân “Phòng vệ sinh thái của tỉnh Moskva” thành lập năm 2008, do nhà đấu tranh sinh thái Evgenya Chirikova (33 tuổi) đứng đầu; chị không tham gia đảng phái chính trị nào.

Ngoài những đảng phái và phong trào có xu hướng dân chủ-liberal và dân chủ-xã hội kể trên, tham gia vận động, tổ chức các cuộc biểu tình phản kháng vừa qua còn có các phong trào dân tộc chủ nghĩa và các tổ chức khuynh tả, thân cộng sản sau đây:

6/ Phong trào giải phóng dân tộc Nga “NAROD”, là một tổ chức dân tộc chủ nghĩa thành lập năm 2007. Họ tự coi mình theo tư tưởng dân chủ-dân tộc chủ nghĩa. Tổ chức này khá phức tạp, gồm đủ loại dân tộc chủ nghĩa cả ôn hòa lẫn cực đoan và cộng sản… Tổ chức này ra Tuyên ngôn, trong đó những đòi hỏi dân chủ xen kẽ những đòi hỏi có tính dân tộc chủ nghĩa, phản ánh tính phức tạp của tổ chức.

Cùng với “NAROD”, còn có “Phong trào chống nhập cư bất hợp pháp” (DPNI), một tổ chức dân tộc chủ nghĩa thành lập năm 2008, tích cực tham gia những “Cuộc diễu hành Nga” của phe dân tộc chủ nghĩa. Tòa án cho đây là một tổ chức cực đoan và quyết định giải thể năm 2011. Tuy vậy các thành viên của tổ chức này vẫn rất tích cực tham gia các hoạt động phản kháng chung.

7/ “Đội tiên phong của thanh niên đỏ” (AKM), là một tổ chức cộng sản-bolshevich thành lập năm 1999 do Sergei Udaltsov (34 tuổi) làm chủ tịch. Lúc đầu, AKM là một cánh của tổ chức có tên là “Nước Nga lao động” (cực tả), sau đó Udaltsov ra khỏi tổ chức này và đứng vào “Mặt trận tả”. Theo lời của Udaltsov thì AKM có gần 8 nghìn thành viên. Cương lĩnh của AKM là: khôi phục lại Liên Xô, quốc hữu hóa các ngân hàng, thi hành độc quyền ngoại thương. Ảnh hưởng của tổ chức này trong nhân dân không lớn. Nhưng là tổ chức hăng hái, mạnh mẽ đấu tranh phản kháng trên đường phố chống chính quyền hiện nay. Riêng Udaltsov đã rất nhiều lần bị cảnh sát bắt giữ, cầm tù. AKM tích cực tham gia các cuộc đấu tranh của Phong trào bảo vệ rừng Khimki của Evgenya Chirikova và Phong trào dân chủ thống nhất “Solidarnost” do Boris Nemtsov đứng đầu.

8/ Phong trào “Nước Nga khác” do Eduard Limonov (68 tuổi), nhà văn Nga, nhà hoạt động chính trị, đứng đầu. Ông nguyên là chủ tịch Đảng bolshevich-dân tộc chủ nghĩa, một đảng đối lập bị chính quyền cấm. Ông cũng là người đề xướng lập “Ủy ban cứu nguy dân tộc” để vận động những cuộc đấu tranh trên đường phố chống cuộc bầu cử Quốc hội và tổng thống không tự do, không công bằng. Các hoạt động viên của phong trào này đấu tranh trên đường phố rất mạnh, nhưng không có ảnh hưởng mấy vì cái tên “bolshevich-dân tộc chủ nghĩa” không gây được cảm tình trong dân chúng.

Để hiểu rõ chính kiến của quần chúng tham gia phong trào phản kháng “Putin phải ra đi”, chúng tôi xin dẫn ra đây kết quả ngày 25.8.2011 của cuộc điều tra dư luận trên mạng, có 7694 người đã trả lời:

12,54% (965) phái tả (vì: bình đẳng xã hội, vai trò tích cực của nhà nước trong kinh tế, chủ nghĩa quốc tế);

10,75% (827) phái yêu nước-dân tộc chủ nghĩa (vì: giá trị bình đẳng – sự vĩ đại của đất nước, ưu tiên bảo vệ quyền của công dân các dân tộc chinh gốc);

64,34% (4950) phái liberal (vì: quyền cá nhân, các tự do chính trị, phát triển sự hội nhập của Nga vào kinh tế thế giới);

2,91% (224) phái quyền lợi vùng (vì: sự phát triển vùng của tôi, ưu tiên bảo vệ quyền lợi cư dân trong vùng);

4,41% (339) các chính kiến khác;

2,48% (191) không có chính kiến rõ rệt;

2,57% (198) tôi cho câu hỏi này không tế nhị.

Khi hỏi: bạn có biết các tổ chức mà những lời tuyên bố và hành động của họ hợp với chính kiến bạn, thì số người trả lời như sau:

17,91% (1277) biết, tôi định/đã tham gia tổ chức đó;

27,71% (1976) biết, nhưng thấy không cần tham gia;

41,42% (2953) đáng tiếc là không biết;

7,15% (510) không biết, cũng chẳng có vấn đề gì;

5,81% (414) tôi thấy khó trả lời.

Trước khi đưa ra những nhận xét chung về phong trào phản kháng hiện nay, chúng tôi xin giới thiệu vài nhân vật trẻ nổi bật nhất trong phong trào.
Trước hết, xin nói đến một người hiện đang được đông đảo quần chúng phản kháng ngưỡng mộ – Alexei Navalny. Anh là luật sư, nhà hoạt chính tri và xã hội, người đấu tranh kiên cường chống nạn tham nhũng ở Nga. Sinh năm 1976 (35 tuổi). Năm 2001, tốt nghiệp khoa luật học Trường đại học Hữu nghị các dân tộc và khoa tài chính tín dụng ở Viện hàn lâm tài chính trực thuộc Chính phủ Nga.

Về hoạt động chính trị: năm 2000, Navalny đã gia nhập đảng “Yabloko” (Quả táo), một đảng dân chủ do Grigori Yavlinski đứng đầu. Anh đã có cương vị cao trong lãnh đạo của đảng, nhưng đến năm 2007, do bất đồng ý kiến với người đứng đầu đảng, anh bị khai trừ ra khỏi đảng.

Năm 2004, anh thành lập và là một trong những người lãnh đạo “Ủy ban bảo vệ dân Moskva” nhằm chống tham nhũng và những vi phạm quyền công dân khi xây dựng thành phố. Năm 2005, anh cùng với vài người khác khởi động Phong trào thanh niên “DA!” (tán thành), điều phối dự án “Cảnh sát với nhân dân” để chống những lạm quyền của cảnh sát. Năm 2006, anh là người điều phối dự án “Tranh luận chính trị” trên truyền hình được báo chí thông tin rộng rãi.

Năm 2007, anh là một trong những người sáng lập “NAROD” (viết tắt của chữ Phong trào giải phóng dân tộc Nga) và là một trong số 11 người ký tên dưới “Tuyên ngôn” của phong trào dân tộc chủ nghĩa này. Năm 2008, anh hợp tác với “Phong trào chống nhập cư bất hợp pháp” (DPNI) cũng là một tổ chức dân tộc chủ nghĩa. Khuynh hướng dân tộc chủ nghĩa của Navalny làm những người dân chủ-liberal e ngại, thậm chí có vài người, như bà Valeria Novodvorskaya và ông Konstantin Borovoi kịch liệt phản đối sự hợp tác với Navalny vì coi anh là người rất nguy hiểm. Còn Navalny thì nói mình là người dân chủ-dân tộc chủ nghĩa bình thường”, ngụ ý ôn hòa, không cực đoan.

Navalny nổi tiếng là người đấu tranh kiên cường chống nạn tham nhũng. Anh là tác giả của một trong những blog rất nổi tiếng trong Live Journal và người sáng lập và lãnh đạo dự án “RosPil” để tố cáo sự tham nhũng của các quan chức trong các công ty mà nhà nước đóng vai chính. Không những tố cáo, mà anh còn kiện ra tòa án. Nổi tiếng nhất là các vụ vạch mặt và thắng kiện các công ty dầu lửa lớn “Rosneft”, “Gasprom neft” và “Surgutneftegaz” (2008), vụ vạch mặt các cán bộ tham ô ở ngân hàng VTB (2009), vụ vạch mặt các quan chức cao cấp ăn cắp tiền nhà nước khi xây dựng hệ thống đường ống dẫn dầu “Đông Siberia – Thái Bình Dương” (2010)… Mỗi vụ đấu tranh như vậy anh phải mất rất nhiều công sức tìm tòi, nghiên cứu, đối chiếu hồ sơ, và nhất là phải đương đầu với biết bao áp lực, hăm dọa, quấy nhiễu, đánh phá… của bọn quan chức trong chính quyền, nhưng anh vẫn không sợ và đã thắng trong một số vụ, nhờ anh là một luật sư giỏi và thông thạo về kinh tế. Cuộc đấu tranh chống tham nhũng hầu như đơn độc của anh đã có tiếng vang lớn trong công luận. Năm 2010, Navalny đã báo cáo về tham nhũng trước Ủy ban Helsinki của Quốc hội Hoa Kỳ. Năm 2011, anh bị khởi tố vụ án hình sự theo điều 165 Luật hình sự, nhưng cuối cùng Ủy ban điều tra đã công nhận là anh không có tội.

Navalny phát biểu trong cuộc biểu tình trên đại lộ Sakharov.

Hoạt động trong dịp bầu cử Quốc hội Nga năm 2011: Navalny là người đầu tiên tuyên bố trên đài phát thanh “Finam FM” vào ngày 2.2.2011: đảng Nước Nga Thống nhất là “đảng của những kẻ bịp bợm và trộm cắp”. Luật sư Gorgadze nói rằng lời tuyên bố đó xúc phạm các đảng viên thường của đảng Nước Nga Thống nhất và ông sẽ kiện ra tòa. Để trả lời, Navalny liền mở cuộc điều tra dư luận trên blog của mình, đề nghị trả lời câu hỏi: “Đảng Nước Nga Thống nhất có phải là đảng của những kẻ bịp bợm và trộm cắp không?”. Trong số 39 467 người trả lời, có 96,6% đã trả lời “đúng thế!”. Theo yêu cầu của đài “Finam FM”, dân biểu Quốc hội Nga thuộc đảng Nước Nga Thống nhất Evgeni Fiodorov, chủ tịch ủy ban kinh tế, đã tham gia cuộc tranh luận để bác bỏ lời buộc tội đó. Cuối cùng, người điều khiển buổi tranh luận đề nghị bỏ phiếu-SMS: trong số 1354 người tham gia tranh luận thì 99% đồng ý với nhận định của Navalny. Ngày 5.12.2011, sau cuộc mít tinh trên đại lộ Chisty prudy để phản đối cuộc bầu cử gian lận, Alexei Navalny đã bị cảnh sát bắt giữ cùng với Ilya Yashin; tòa án phạt giam hai anh này trong 15 ngày, đến ngày 21.12, mới được thả ra. Anh đã từng tuyên bố sẽ ra ứng cử tổng thống.

Nhận xét về Navalny, cựu bộ trưởng kinh tế Nga, hiện là người lãnh đạo khoa học Trường kinh tế cao cấp Evgeni Yasin cho rằng “hoạt động của Navalny có ích cho sự phát triển kinh tế và xã hội”. Còn nhà xã hội học Igor Eidman coi Navalny là thủ lĩnh chính trị của nhân dân, theo ý kiến ông, “Navalny được nhiều người tin cậy, mà những người này trong nhiều năm qua chẳng tin ai cả. Sự thách thức cá nhân của anh ta đối với chế độ đã được sự ủng hộ của hàng nghìn người”. Cũng có ý kiến cho rằng những phát biểu của Navalny thường có tính populism (mị dân).

Người thứ hai chúng tôi muốn giới thiệu là Evgenya Chirikova, cũng là một trong những gương mặt chói sáng trong phong trào phản kháng. Chị sinh năm 1978 (33 tuổi). Năm 2000, chị tốt nghiệp khoa chuyên môn về kỹ sư động cơ máy bay và khoa kinh tế ở Học viện hàng không Moskva. Ra trường, chị lần lượt đảm nhiệm các chức vụ lãnh đạo nhiều dự án kỹ thuật ở mấy công ty và holding tại Moskva. Đến năm 2004, chị và chồng lập công ty riêng của mình. Như vậy, chị và chồng chị là những nhà trí thức đồng thời là doanh nhân khá thành đạt. Sống ở Moskva ồn ào, không khí bị ô nhiễm, chị chuyển nhà về vùng Khimki ở ngoại thành Moskva, nơi có cánh rừng lớn “để vợ chồng và hai con được hít thở không khí trong lành”, như lời chị nói. Vào mùa hè năm 2007, có lệnh của chính quyền tỉnh Moskva chặt cây ở rừng Khimki để làm đường mới Moskva – Sankt Petersburg, chị liền bắt đầu viết và in lời kêu gọi những ai quan tâm bảo vệ rừng Khimki hãy tập hợp lại và lập thành nhóm bảo vệ khu rừng đó. Chị còn đưa lời kêu gọi lên mạng internet. Chẳng những nhân dân trong vùng hưởng ứng sôi nổi, mà cả những nơi khác ở thành phố Moskva cũng ủng hộ. Một phong trào sôi nổi được dấy lên. Nhà cầm quyền liền đàn áp bằng bạo lực. Anh Mikhail Beketov, chủ bút báo “Sự thật Khimki” bị đánh gần chết vì anh đã phê phán trên báo việc làm sai của chính quyền. Chị là một trong những nhân chứng trước tòa án xử vụ này. Năm 2008, Chirikova vận động gây phong trào nhân dân “Phòng vệ sinh thái của tỉnh Moskva” mà chị là người đứng đầu phong trào. Vì phong trào bảo vệ rừng Khimki gây trở ngại cho việc làm con đường mới, nên tháng 11.2009, Thủ tướng V. Putin ký lệnh chuyển đất ở khu rừng-công viên thành đất công nghiệp và giao thông. Lệnh này là bất hợp pháp, vì trái với quyết định vốn có của nhà nước trước đây không cho phép thay đổi chức năng của rừng-công viên. Chirikova liền gửi thư lên Tổng thống D. Medvedev đòi cách chức thủ tướng của V. Putin và coi lệnh đó là không có hiệu lực, đồng thời yêu cầu Tổng thống lập ủy ban điều tra về việc này. Tháng 1.2009, dân chúng ở Khimki ủng hộ chị ra ứng cử thị trưởng thành phố Khimki. Chính quyền tìm mọi cách gạt chị ra khỏi danh sách ứng viên, chị phải kiện mới được ghi danh lại, nhưng trong lần bầu cử đó chị bị thất cử vì sự gian lận của kẻ cầm quyền. Sau đó, xảy ra vụ ám sát người luật sư đã bênh vực chủ bút Beketov bị buộc tội vu khống cho thị trưởng mới bầu lên, chị lại phải ra làm nhân chứng trước tòa án.

Từ việc đấu tranh vì sinh thái, Chirikova thấy rõ hơn sự tham nhũng trầm trọng của kẻ cầm quyền và nhận thức rõ ràng nếu không thay đổi được chính quyền hiện có thì không có thể làm việc gì tốt được cho đất nước. Ngày 10.3.2010, chị ký tên vào lời kêu gọi của phe đối lập đòi “Putin phải ra đi”. Cũng trong năm này, người ta bắt đầu chặt cây, phá rừng, Chirikova lại vận động dân chúng dựng lều, lập chướng ngại vật… Chính quyền dùng thủ đoạn cho bọn người đeo mặt nạ tấn công, chị bị cảnh sát vũ trang đặc nhiệm bắt giữ, các lều bị phá dở, và người ta tiếp tục phá rừng. Chưa hết, chị còn bị phạt tiền vì tổ chức biểu tình trái phép và bất tuân lệnh của cảnh sát. Sau cuộc bầu cử Quốc hội với những trò gian lận của Đảng Nước Nga Thống nhất vừa qua, chị đã tổ chức nhiều cuộc biểu tình phản đối, chị đã bị bắt rồi lại được thả ra. Đến hai cuộc biểu tình lớn trên quảng trường Bolotnaya và đại lộ Sakharov tháng 12 năm vừa qua, chị là một trong những người lãnh đạo phong trào phản kháng. Chị không có chân trong một đảng phái nào.

Sau đây là lời chị nói với nhà báo Marcin Wojciechowski của tờ Gazeta Wyborcza sau cuộc biểu tình lớn trên quảng trường Bolotnaya (người viết xin mạn phép sắp xếp lại trật tự các câu trả lời của chị, nhưng vẫn giữ đúng nguyên văn):

“…Tôi đặt niềm tin vào tầng lớp trung lưu. Họ nộp thuế, họ đóng góp tích cực vào sự phát triển của xã hội. Tôi cũng là một thành phần như họ và không nghĩ rằng mình là một người ưu tú. Tôi và chồng tôi làm chủ một công ty đang hoạt động tốt. Chúng tôi, một người có bằng tiến sĩ, một người có bằng MBA. Công ty chúng tôi chế tạo các thiết bị phức tạp bảo vệ an toàn cho các máy biến thế điện dùng trong công nghiệp và tầu hỏa. Chúng tôi có thể sống đầy đủ và ổn định, nhưng cuộc sống sẽ ra sao nếu ta có tiền mà không có quyền hạn gì trong xã hội? Chính vì vây mà tôi tham gia vào các hoạt động xã hội…” …” Tôi đã không quan tâm đến chính trị, tôi đã không đi bỏ phiếu, giống như phần lớn những người dân Nga. Tôi đã nghĩ rằng, kiếm nhiều tiền là được. Hệ thống y tế công cộng tồi tệ thì mình tự giải quyết bằng cách đi bác sĩ tư, giáo dục của nhà nước kém cỏi thì mình tìm các trường tư tốt cho con cái học. Bước ngoặt làm thay đổi suy nghĩ của tôi là khi họ chặt cây trong khu rừng thân yêu, nơi chúng tôi thường dạo chơi. Anh có thể làm gì khi người ta lấy đi môi trường thiên nhiên của anh? Anh không thể mua được rừng! Một sự đổ vỡ đã xẩy ra trong suy nghĩ của tôi.” …

Evgenya Chirikova bị cảnh sát khiêng đi trong cuộc biểu tình

Vụ đánh đến gần chết chủ bút tờ “Sự thật Khimki” Beketov đã gây chấn động mạnh cho chị. Khi được hỏi: “Thế chị không sợ sẽ gặp tai họa như Beketov ư?” Chị trả lời: “Quan trọng nhất là đừng nghĩ về sự sợ hãi. Nhờ đó mà sợ hãi sẽ qua đi. Chồng tôi rất lo sợ cho tôi. Lúc đầu chồng tôi không hiểu tôi muốn gì, nhưng sau anh luôn luôn đứng về phía tôi”. Về cuộc biểu tình lớn trên quảng trường Bolotnaya, chị nói: “Cuộc đấu tranh phản đối ở Khimki là cuộc phản đối địa phương. Còn cuộc phản kháng hiện nay của 80 thành phố là của người dân trong toàn nước Nga đã xuống đường. Cuộc phản kháng lần này liên quan đến mỗi người chúng tôi. Nếu chúng tôi có những cuộc bầu cử lương thiện, thì sẽ không có vấn đề chặt cây rừng như ở Khimki. Khi có các cuộc bầu cử lương thiện, chúng tôi sẽ có những người tin cậy để đề nghị xem xét và giúp đỡ, không cần phải xuống đường. Hiện nay, các đảng không được đăng ký tự do, các đảng không được tham gia bầu cử trong luật pháp công bằng, các nhà chính trị đối lập không được tiếp cận với các phương tiện truyền thông nhà nước. Hệ thống chính trị của chúng tôi không được vận hành như ở các nước dân chủ. Rừng ở Khimki chỉ là chỉ là một vấn đề nhỏ riêng lẻ, nhưng tương trưng cho tình hình hiện nay ở nước Nga. Có biết bao những sự việc tương tự như vậy ở các địa phương. Ai muốn đấu tranh với những kẻ không cần luật pháp, chúng ngồi trong những chiếc xe hơi đắt tiền. Ai muốn đấu tranh với tham nhũng, với những kẻ ăn cắp trong kinh doanh. Để giải quyết những vấn đề trên đây, cần thiết phải tạo ra hệ thống chính trị lành mạnh, không phải như hệ thống giả dối hiện nay. Nhưng bây giờ đã có thay đổi trong nhận thức của chúng tôi rồi. Đã đi đến ý tưởng, rằng tương lai của nước Nga phụ thuộc vào chúng tôi, những người đã biết thu xếp tốt cuộc sống. Chúng tôi cung cấp hoăc thực hiện công việc, chúng tôi nộp thuế, sinh đẻ và giáo dục con cái. Khi nói về sự phản kháng hiện nay ở Nga là nói về sự nổi giận của tầng lớp trung lưu. Tham gia cuộc biểu tình ngày thứ bẩy vừa qua đa số là những người có con nhỏ. Tất nhiên, có những người già và trẻ tuổi, nhưng bố mẹ của những trẻ em vài ba tuổi chiếm số đông. Điều đó chứng tỏ rằng, tương lai nước Nga đối với chúng tôi rất quan trọng, không những chỉ đối với chúng tôi, mà còn đối với con cái chúng tôi nữa. Chúng tôi muốn sống trong một nươc Nga tốt đẹp hơn…”. Nói về cuộc biểu tình vừa qua ở Moskva: “Trong ngày thứ Bẩy, tôi đã gặp những người đi biểu tình lần đầu tiên trong đời. Không phải tất cả đều là những người trẻ. Họ là những người nội trợ, các bà già, còn có các bà mẹ để con ở nhà cho chồng, đi tham gia biểu tình. Có những người chuẩn bị thức ăn cho gia đình vài ba ngày, mang theo mình thuốc chữa bệnh và sô cô la, vì không biết cái gì sẽ đến với họ, có thể thay vì trở về nhà, họ sẽ phải vào đồn công an. Nếu họ mất tích, họ nghĩ rằng chồng và những người thân của họ sẽ không để họ đơn độc. Không ai có thể bắt họ im lặng”, chị nhận xét: “Cuộc biểu tình này không còn là của riêng những người theo một đảng phái nào, mà nó là của các công dân. Trước đây, trong một cuộc biểu tình, không thể tập trung được những người có các quan điểm chính trị khác nhau, đến hôm nay thì có thể. Tôi rất tự hào, đó là cuộc biểu tình rất văn minh trên thế giới ngày nay. Khó có thể có cuộc biểu tình nào của phương Tây để so sánh về trật tự. Không có một miếng kính nào bị vỡ, cũng không có một chiếc ô tô nào bị lật, như ở Aten, Luân Đôn hay Paris”.

Evgenya Chirikova trong cuộc biểu tình ngày 10.12.2011

Cũng xin nói thêm, năm 2010 Chirikova đã được trao tặng giải thưởng của tổ chức nhân quyền Helsinki Moskva.

Người thứ ba, chúng tôi muốn giới thiệu vắn tắt với bạn đọc là Ilya Yashin.

Anh sinh năm 1983 (28 tuổi). Năm 2000, là một hoạt động viên tích cực của đảng “Yabloko”, từ năm 2001 đến 2005, anh đứng đầu tổ chức Thanh niên “Yabloko” Moskva. Năm 2005-2006, anh là một trong những sáng lập và điều phối phong trào “Phòng vệ”, một phòng trào của giới trẻ nhằm bảo vệ quyền tự do phát biểu ý kiến, tự do bầu chính quyền và đòi chính quyền phải làm đúng trách nhiệm của nó; nhằm bảo vệ phẩm giá và danh dự của công dân chống lại sự chuyên quyền của các quan chức. Phong trào được tổ chức ở 20 vùng của nước Nga. Năm 2005, anh đã đến Belorus tham gia cuộc đấu tranh của đối lập dân chủ Belorus chống chế độ độc tài Lukashenko, anh bị bắt bỏ tù, nhờ sự đấu tranh của dư luận quốc tế anh được thả ra sau hai tuần ngồi tù. Năm 2006, anh được bầu vào ban lãnh đạo đảng dân chủ “Yabloko”. Anh đã tổ chức nhiều hoạt động phản kháng chính quyền, đặc biệt là cuộc “Bọn đểu, hãy trả lại cuộc bầu cử cho nhân dân!”, vì thế nhiều lần bị bắt, bị giam cầm. Anh là thành viên trong ban điều hành liên bang của tổ chức “Đoàn kết” (Solidarnost), một trong những nhà hoạt động chính trẻ nổi tiếng nhất hiện nay. Tác giả cuốn sách “Sự phản kháng trên đường phố”.

Ilya Yashin

Trong phong trào phản kháng còn nhiều người nổi tiếng nữa, như Vladimir Ryzhkov, Boris Nemtsov, Garri Kasparov, Mikhail Kasyanov… nhưng chỉ xin đưa ra ba người trẻ tuổi nổi bật mà thôi.

Nhìn chung, phong trào phản kháng hiện nay ở nước Nga rẩt rộng rãi, thu hút được nhiều lớp người, nhất là ở các thành phố, nơi tập trung các tầng lớp trung lưu trong xã hội là lực lượng năng động nhất trong phong trào. Về khuynh hướng chính trị của các người tham gia phong trào thì cực kỳ phức tạp: dân chủ cũng có nhiều màu sắc khác nhau – dân chủ-liberal, dân chủ-xã hội, dân chủ-dân tộc chủ nghĩa; dân tộc chủ nghĩa cũng đủ loại ôn hòa, cực đoan, quá khích, thậm chí gần với phát xít mới; cộng sản cũng vậy có loại bình thường, có loại bolshevich cực đoan… Đó là chưa nói đến một số phần tử vô chính phủ. Tình hình này rất trở ngại cho sự cố kết các lực lượng đối lập, vì giữa các đảng phái, tổ chức đối lập có những mâu thuẫn với nhau, và ngay trong nội bộ mỗi tổ chức, mỗi phong trào cũng có những căng thẳng với nhau, chính vì thế phe đối lập rất dễ bị chính quyền chia rẽ phong trào. Ủy ban tổ chức đấu tranh chủ trương phải có thái độ rất khoan hòa, mềm mỏng để tập hợp được mọi lực lượng chống chính quyền độc đoán hiện nay nhằm tạo nên những thay đổi tích cực về chính trị cho nước Nga. Cố nhiên, trước mắt, các lực lượng đối lập có thể cùng đứng chung trong một mặt trận để chống chế độ độc đoán của Putin, còn sau đây, khi vấn đề chính quyền được đặt ra thì tình hình chắc chắn sẽ đổi khác. Và đó là điều không tránh khỏi: vì đảng phái nào cũng muốn người của mình ra nắm chính quyền cả.

Đến nay phong trào tập trung chủ yếu ở các thành phố, mà chưa lay động mạnh đến quần chúng ở nông thôn, mặc dù người dân ở nông thôn cũng có rất nhiều điều bất mãn với chính quyền. Các hoạt động viên của phong trào biết dựa vào các mạng xã hội là một ưu điểm, nhưng đáng chú ý là: trong số 50 triệu người dùng internet ở Nga thì có trên 29% người dùng là các quan chức, còn ở các vùng nông thôn nhiều nơi vẫn chưa tiếp cận được với internet. Nếu chỉ dựa vào internet mà không có những cách khác để tiếp cận và lôi kéo được quần chúng ở nông thôn thì sẽ là một nhược điểm lớn mà chính quyền có thể lợi dụng được, nhất là khi các kênh truyền thanh-truyền hình nhà nước phủ sóng trên 99% diện tích đất nước, người dân nông thôn chỉ được nghe các luận điệu tuyên truyền của chính quyền.

Mục đích chung của phe đối lập hiện nay là “Putin phải ra đi” để thay đổi hệ thống chính trị hiên có, nhưng trong cuộc bầu cử tổng thống sắp tới – dù phong trào chống Putin rất mạnh, nhưng người viết khó tin được là Putin sẽ thất cử. Vì sao?

Vì, bộ máy bầu cử từ trung ương đến cơ sở do Vladimir Chirkov làm chủ tịch Ủy ban bầu cử Nga (một người rất trung thành với Putin mà quần chúng đấu tranh đòi cách chức vì những gian lận vừa qua, nhưng chính quyền Putin vẫn cố giữ ông ta lại) sẽ làm tất cả để Putin phải thắng, và phải thắng ngay ở vòng đầu! Việc trước tiên họ làm là loại các ứng viên có thể cạnh tranh với Putin. Ngày 24.1.2012 vừa qua, Ủy ban bầu cử Nga đã loại Grigori Yavlinski, ứng viên tổng thống của đảng “Yabloko”, lấy cớ là trong số 2 triệu chữ ký giới thiệu ra ứng cử có nhiều chữ ký bất hợp lệ! Theo luật mới dưới thời Putin, các ứng viên các đảng có chân trong Quốc hội không phải lấy chữ ký giới thiệu của cử tri, còn những người khác muốn ra ứng cử tổng thống phải lấy đủ 2 triệu chữ ký (trong một thời hạn rất ngắn!), và Ủy ban bầu cử sẽ kiểm tra các chữ ký đó, nếu số chữ ký bất hợp lệ trên 5% thì Ủy ban bầu cử sẽ loại ứng viên đó. Đây chính là kẽ hở cho chính quyền Putin độc đoán loại các ứng viên. Ông Yavlinski đã tố cáo quyết định mang tính chính trị này của Ủy ban bầu cử. Ông nói: “Những ai không bằng lòng với những gì đang xảy ra ở Nga hiện nay, những ai muốn có một nước Nga khác, cởi mở, dân chủ, Âu châu và tân tiến hơn thì người đó không được ra tranh cử”. Còn một người ra ứng cử nữa là nhà tỷ phú Mikhail Prokhorov cũng đã thu được 2 triệu chữ ký. Theo Sergei Mitrokhin, chủ tịch đảng “Yabloko”, thì Putin gạt bỏ Yavlinski mà thay Prokhorov vào danh sách ứng viên, vì ông này dễ bảo và trung thành với Putin. Mitrokhin vạch rõ scandal này: Tờ “New-Times” cho biết ngày 9.12, Prokhorov đã nói chuyện với Putin và được ông ta cho phép ra ứng cử. Cũng trong ngày đó, Ủy ban bầu cử công bố danh sách ứng viên, trong đó không có tên Prokhorov đã nộp đơn. Mitrokhin nhắc lại: Ngày 9.12 là hạn cuối cùng, không có tên “Prokhorov” trong danh sách đó. Thế rồi Ủy ban bầu cử tuyên bố là tên của Prokhorov bị lẫn ở đâu đó nên…đã đưa Prokhorov vào danh sách ứng viên. Mitrokhin nói rằng đây là thủ đoạn tráo trở cốt để đưa Prokhorov ra ứng cử với tư cách người thuộc cánh dân chủ-liberal. Việc này chứng tỏ tính không trung thực, gian xảo của cuộc bầu cử tổng thống lần này.

Các ủy ban bầu cử chắc chắn sẽ có nhiều thủ đoạn gian lận kín đáo và tinh vi hơn nữa để bảo đảm phần thắng cho Putin. Việc ông Thủ tướng tuyên bố đã chi 15 tỷ rúp để đặt các camera ở khắp mỗi nơi bầu cử chỉ là trò đánh lừa dư luận. Không một cử tri nào có lý trí tin rằng các camera đó sẽ ghi được những mánh khóe gian lận của kẻ cầm quyền. Vả lại, tất cả các camera đó đều ở trong tay họ, họ muốn sử dụng thế nào là tùy họ. Trong lúc đó, tất cả các phương tiện thông tin đại chúng của nhà nước đều bị đảng của ông Putin chi phối, đám bồi bút ra sức quảng cáo cho ông ta và vu khống phe đối lập là tay sai của Mỹ và phương Tây làm nhiều người Nga kém hiểu biết dễ lầm lạc. Trong tình hình đó, việc thắng cử của Putin hầu như đã định trước. Tuy nhiên, “chiến thắng” kỳ này chắc chắn sẽ không đem lại cho kẻ thắng vinh quang nào, mà lại càng kích động phong trào phản kháng thêm quyết liệt sau ngày bầu cử.

Nhiều người nghĩ rằng, trước cuộc bầu cử, Putin chưa thể dùng “bàn tay sắt” của mình đàn áp phong trào đối lập được, nhưng khi trúng cử rồi thì không ai dám bảo đảm là ông ta sẽ không dùng đến nó. Theo thiển ý của chúng tôi, chưa chắc tình hình sẽ theo kịch bản ấy, vì dùng “bàn tay sắt” với xã hội dân sự đã trưởng thành của nước Nga hiện nay thì chỉ làm bùng nổ sự tức giận của toàn dân và nhất định sẽ đem lại thất bại thảm hại cho kẻ độc tài. Là người thành thạo trong nghiệp vụ KGB, dĩ nhiên, nhà cầm quyền có thể dùng những thủ đoạn thâm độc đối với những người đứng đầu phong trào phản kháng theo bài bản quen thuộc của họ. Nhưng như thế chắc chắn là xã hội dân sự Nga sẽ không để cho kẻ cầm quyền được yên thân! Vì vậy, chỉ có một cách duy nhất đúng mà nhà cầm quyền khôn ngoan phải theo là thẳng thắn đối thoại với phe đối lập, lắng nghe ý kiến và đề nghị của họ, để rồi hai bên có những nhân nhượng cần thiết vì lợi ích của đất nước. Hiện nay, Putin đã tuyên bố với các nhà báo là ông sẵn sàng đối thoại, và phe đối lập cũng nói rằng họ đã sẵn sàng và đang chờ những bước cụ thể từ phía Putin, mà đến hôm nay vẫn chưa thấy gì.

Cuộc đấu tranh của đối lập Nga với chính quyền Putin sẽ còn rất nhiều khó khăn và gian khổ, nhưng hy vọng rằng dưới áp lực mạnh mẽ của xã hội dân sự, nước Nga sẽ chuyển đổi một cách êm ả, hòa bình theo hướng tự do, dân chủ!

Ngày 27.1.2012

Nguyễn Minh Cần

************************************

Entry này được tự động gửi lên từ Dân Luận, một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây hoặc ở đây hoặc ở đây.

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress và Blogspot, mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp trục trặc… Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để gửi bài viết cho Dân Luận!

Ngày 9/11/2011, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội năm 2012 với nhiều chỉ tiêu quan trọng như GDP đạt 6 – 6,5%; CPI tăng dưới 10%, tổng kim ngạch xuất khẩu tăng 13%, nhập siêu khoảng 11 – 12% tổng kim ngạch xuất khẩu, tổng vốn đầu tư phát triển xã hội khoảng 33,5%. Nhưng theo tôi, những con số không nhiều ý nghĩa, quan trọng nhất là phải biết điểm yếu của nền kinh tế để hạn chế và điểm mạnh để phát huy.

Hãy để thị trường quyết định

Nền kinh tế Việt Nam năm qua suy giảm chính là do hậu quả của một số chính sách những năm trước, nhất là thời kỳ khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008. Lúc đó, để cứu các doanh nghiệp khỏi nguy cơ phá sản, chính quyền tung tiền hỗ trợ lãi suất. Đây là chính sách không thông minh lắm. Vì, năm qua lạm phát cao là do lượng tiền bị tung ra nhiều; các doanh nghiệp yếu được cứu sống làm gánh nặng cho nền kinh tế, gánh nặng cho các doanh nghiệp mạnh. Ngoài ra, năm qua chúng ta bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng kinh tế thế giới. Cuộc khủng hoảng nợ công châu Âu rơi vào vòng xoáy tồi tệ. Người dân các nước giàu trong khối này không muốn chính phủ bỏ tiền thuế của mình ra cứu các nước đang khó khăn. Một vài nước thuộc khối này chắc chắn sẽ tách khỏi liên minh. Ngay cả Trung Quốc cũng đang đối diện với vô vàn khó khăn.

Trong bối cảnh đó kinh tế Việt Nam bị ảnh hưởng vì thị trường xuất khẩu của chúng ta chủ yếu là châu Âu, châu Phi và thị trường nhập khẩu chủ yếu là Trung Quốc. Trước đây, chúng ta phát triển bằng cách tận dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên sẵn có nhưng nay đã một phần cạn kiện, không còn là lợi thế cạnh tranh. Những trái ngon thấp thì chúng ta đã ăn hết rồi, còn những trái trên cao khó hái hơn.

Nếu doanh nghiệp và chính phủ biết nắm bắt cơ hội thì những năm tới Việt Nam sẽ phát triển bền vững.

Điểm yếu của nền kinh tế trong những năm qua thấy rõ nhất là ở hệ thống ngân hàng và bất động sản. Nếu áp dụng tiêu chuẩn thế giới vào Việt Nam thì đa số ngân hàng chúng ta không đạt chuẩn. Giá bất động sản thì quá cao, cao hơn ở Mỹ, đó là thực tế không thể chấp nhận. Thu nhập của người dân Mỹ hơn Việt Nam đến 40 lần nhưng giá nhà đất của họ rẻ hơn chúng ta đến hơn phân nửa. Điều này phải được điều chỉnh. Khi điều chỉnh thì có doanh nghiệp trắng tay, nhưng phải chấp nhận. Ví dụ như bị bệnh thì phải biết nguyên nhân để điều trị tận gốc, chứ uống vài viên thuốc thì chỉ giảm đau nhất thời. Hãy để cho thị trường quyết định sự sống còn của doanh nghiệp. Những chính sách của chính phủ ban ra chỉ là điều chỉnh và làm trọng tài. Chúng ta đã tham gia sân chơi thế giới, mua của thế giới và bán cho thế giới thì thị trường quyết định tất cả.

Trong cái rủi, có cái may

Từ những điểm yếu đó mà Việt Nam xuất hiện những điểm sáng sau đây: Thứ nhất, khi tôi về Việt Nam năm 2006 thì nhận thấy các doanh nhân rất hưng phấn, hưng phấn quá thì dẫn đến ngạo mạn, xem ta là nhất. Sở dĩ như thế vì họ kiếm tiền quá dễ, đụng vào chứng khoán thì giàu, dụng vào bất động sản thì càng giàu to. Do đó họ không cần suy nghĩ, không cần đầu tư vào máy móc, công nghệ và con người. Những năm qua, kinh tế khó khăn nên họ đã thay đổi cách kinh doanh, họ biết đầu tư giá trị, đầu tư vào con người.

Thứ hai, trước đây doanh nhân làm ăn dựa trên mối quan hệ, từ đó sinh ra tham nhũng, nhũng nhiễu. Nhưng khi họ làm ăn khó khăn thì không thể chi phong bì vô tội vạ. Do đó tham nhũng sẽ ít đi, môi trường trong sạch hơn, chính sách thông thoáng hơn, quan hệ giữa doanh nhân và chính quyền đẹp hơn.

Thứ ba, bội chi ngân sách sẽ giảm, thu chi ngân sách lành mạnh.

Thứ tư, giá bất động sản giảm từ 30 – 50%. Đây là cơ hội cho tầng lớp trung lưu có nhà cửa. Tầng lớp này phát triển bền vững và ổn định hơn.

Thứ năm, người dân không còn vung tay quá trán. Họ bớt tiêu xài, hạn chế mua xe xịn, đồ xa xỉ…

Tất cả điều này tạo nên sinh khí mới. Nếu doanh nghiệp và chính phủ biết nắm bắt những cơ hội này thì những năm tới Việt Nam sẽ phát triển bền vững. Khủng hoảng cũng giống cơn bão mạnh quét sạch những bụi bặm để ngày mai tươi sáng hơn.

Theo TS Alan Phan, sự kiện nổi bật nhất của kinh tế Việt Nam trong năm qua đó chính là nợ xấu ngân hàng và Chính phủ tuyên bố không để ngân hàng nào phá sản. Điều này sẽ ảnh hưởng rất lớn đến quá trình phát triển trong tương lai. Còn vấn đề nổi bật của kinh tế thế giới là khối EU lâm vào cuộc khủng hoảng nợ công.

Về phương hướng phát triển, theo tôi chúng ta nên tập trung vào nền nông nghiệp và công nghệ thông tin. Hiện nay, mục tiêu của chính phủ là đến năm 2020 Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp.

Nhưng theo tôi, nên đặt mục tiêu phát triển nông nghiệp là hướng đi chính vì Việt Nam có quá nhiều lợi thế ở ngành nghề này. Chúng ta có vùng nông nghiệp rộng lớn, người dân ở đó không nghèo vì nhờ đồng ruộng. Nếu lấy đất của họ để làm các khu công nghiệp thì nông dân trở thành người thành thị nửa vời, họ sẽ vào các nhà máy làm thêm, nghề nghiệp không ổn định. Từ chỗ là những người có cuộc sống ổn định, họ trở nên bấp bênh trên chính quê hương của mình. Tôi thường lấy thí dụ về xứ Israel năm 1948 khi vừa lập quốc. Một triệu người dân cô đơn trên vùng sa mạc khô cằn đối diện với một thế lực thù địch của hơn 100 triệu người Ả Rạp. Chính quyền ưu tiên cho chương trình hiện đại hóa nông nghiệp để bảo đảm nhu cầu thực phẩm trong chiến tranh. Các nhà khoa học, chuyên gia đổ công sức vào nghiên cứu công nghệ và quy trình phát triển để hữu hiệu hóa mọi giai đoạn sản xuất. Kết quả là sau 10 năm, Israel đã trở thành một quốc gia xuất khẩu nông sản cho thị trường Âu châu và cả cho vùng đất mầu mỡ Phi châu.

Không lý do gì bài học Israel lại không thể ứng dụng rộng rãi ở Việt Nam, nơi 67% dân số vẫn mưu sinh bằng nông nghiệp, nơi môi trường thiên nhiên khá phù hợp và người dân đã có kinh nghiệm ngàn năm về canh tác. Những tiến bộ trong 15 năm qua đã đem về cho Việt Nam các thành quả lớn về nông nghiệp như số lượng gạo, cà phê, cao su, hải sản xuất khẩu luôn là “top ten” của thế giới. Người nông dân đã đạt các đỉnh cao này với sự trợ giúp của chính phủ.

Thứ hai là ngành công nghệ thông tin. Ngành này không cần đầu tư lớn vì nó không cần cảng biển, không cần xa lộ, không cần đường sắt cao tốc, nó chỉ cần có băng thông rộng và tư duy sáng tạo của người trẻ. Việt Nam có lợi thế cạnh tranh so với các nước trong khu vực như 60% dân số trẻ, hiếu học, sáng tao. Một lợi thế rất lớn nữa là chúng ta có 3 triệu kiều bào trên thế giới sẵn sang đưa ngành công nghệ thông tin của Việt Nam vươn xa.

Nhưng một điều quan trọng để kinh tế phát triển bền vững đó là Chính phủ nên là người đặt ra luật chơi và giám sát luật chơi đó để không ai vi phạm. Cũng giống như một trận bóng đá, chính phủ là trọng tài. Đừng nên quyết định người này thắng, kẻ khác thua, vì như thế không ai chơi và không ai xem. Điều này có nghĩa là tạo môi trường lành mạnh cho các doanh nghiệp cạnh tranh, không ưu tiên đối tượng nào.

TS Alan Phan là Chủ tịch Quỹ đầu tư Viasa tại HongKong và Shanghai. Du học Mỹ từ năm 1963, ông đã làm việc tại nhiều công ty đa quốc gia ở Wall Street và phát triển công ty Hartcourt của mình thành một tập đoàn niêm yết trên sàn Mỹ với thị giá hơn 700 triệu USD. Ông sống và làm việc tại Trung Quốc từ 1999 và năm 2006 thì về Việt Nam. Ông tốt nghiệp BS tại Penn State (Mỹ), MBA tại American Intercontinental (Mỹ), Ph.D tại Sussex (Anh) và DBA tại Southern Cross (Australia).

************************************

Entry này được tự động gửi lên từ Dân Luận, một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây hoặc ở đây hoặc ở đây.

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress và Blogspot, mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp trục trặc… Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để gửi bài viết cho Dân Luận!

Hồi về khu Đồi Thông (Liễu Giai – Hà Nội) nhận việc, mình thấy có cái lò gạch bỏ không, nghĩ ngay đến cái nhà của Chí Phèo. Quanh đó trồng chuối, có cái mương nhỏ, thấy như Nam Cao sáng tác truyện đó ở đây.

Năm 1993, sau những sóng gió tại Viện, mình sang UNHCR làm việc. Anh Khiết gọi điện báo “cho về một cục” 1,7 triệu VNĐ sau 17 năm công tác. Chiêu đãi đồng nghiệp hết 1 triệu, còn lại mang biếu bố mẹ.

Mẹ nước mắt ngắn dài, con bỏ nhà nước ra đi thì sau này hưu trí thế nào, vợ con chưa có, mẹ thì già, bố sắp chết, lo lắm con ơi, sao đến nông nỗi này. Mẹ tôi không biết câu chuyện sau đây.

“Vạ miệng”

Hồi mới ra công tác, anh Khôi xem tướng và nói, Tổng Cua có nốt ruồi bên khoé mép, dễ bị “vạ miệng”. Quả là thầy tướng số có hạng.

Tôi mất việc ở IOIT vì chính thói ba hoa và hay chê bai. Hình như dân khoa học nhiễm bệnh “Khoa học VN thật là kinh. Một thằng báo cáo, chín thằng khinh”. Tổng Cua cũng thế thôi.

Năm 1990, bạn Nguyễn Hồng Quang và tôi vô Sài gòn bằng tầu hoả với một đoàn khá đông để triển lãm sản phẩm của IOIT. Có một phần mềm chữ Việt ở Sài Gòn khó sánh với bộ gõ tiếng VIED (còn gọi là VỊT) của Đoàn Anh Tuấn “râu” hiện đang ở UN NY, tôi châm chọc, mục đích nâng “râu cụp” của Tuấn lên.

Quang nhắc “Anh Cua chán bỏ mẹ, hay chê quá. Người ta vốn thích khen hơn”. Sau vụ đó, tôi cẩn thận hơn, nhưng thỉnh thoảng vẫn buột miệng, lỡ mồm, dù đã tẩy cái nốt ruồi.

Năm 1993, trong một cuộc bầu bán “dân chủ đầy hài hước”, Viện sỹ Nguyễn Văn Hiệu tuyên bố, các viện bầu thăm dò lãnh đạo, nhưng quyết định vẫn thuộc về ông ấy. Sau này sang Mỹ, mình mới hiểu dân chủ giả cầy có ở khắp nơi.

Viện Tin học thăm dò, Giáo sư Phan Đình Diệu được 58 phiếu, Giáo sư Bạch Hưng Khang ít hơn chục phiếu gì đó. Ai cũng tin là Giáo sư Diệu sẽ được bổ nhiệm vì chính anh là người viết đề cương thành lập viện mới IOIT (Institute of Information and Technology – Viện CNTT), kể cả cái tên. Một người rất có uy tín trong làng khoa học.

Công lao xây nền móng cho IOIT thuộc về Giáo sư Diệu và nhóm cán bộ trẻ nhiệt huyết theo hướng phát triển vi tính tại Việt Nam. Nhờ có những lãnh đạo tâm huyết như Trần Đại Nghĩa hay Phan Đình Diệu, nhiều người đi thực tập bên Pháp, khi về, xách va li đầy chíp cho máy tính, ổ đĩa mềm, đĩa cứng và cả mỏ hàn.

Nhóm làm phần mềm thức trắng đêm, dạy máy tính nghe lời vài lệnh DOS, quên ăn, quên ngủ, dù nhà rất nghèo. Sáng sàng, các bà vợ sáng sáng mấy km lên viện mang cơm cho chồng “mấy đêm rồi, anh Việt nhà em không về nhà”, “Anh Khôi nhà em bỏ đi lên Viện cả tuần nay rồi”. Đạp xe đến văn phòng, không may ngã, cặp lồng cơm đổ ra đường, chỉ thấy muối vừng, mấy cọng rau muống già và quả cà pháo.
Viện Tin học ở Đồi Thông 1990. Ảnh: VDM

Thật đáng tiếc, vào đúng lúc IOIT cần một người lãnh đạo có tâm và có tầm để đưa IOIT sang vị thế mới, thì Viện sỹ Hiệu quyết theo ý thích. Ông chọn anh Khang vì lý do biết làm kinh tế, buôn máy tính, rồi trẻ hơn, như ông tuyên bố trước hàng trăm cán bộ của Viện IOIT năm 1993.

Trong bầu bán, ủng hộ hay không thích ai là hết sức bình thường, mỗi người tìm mối lợi riêng. Người mê anh này, kẻ ủng hộ bác kia, dân ba phải hùa theo đám đông, là hết sức bình thường. Bên Pháp, ở Mỹ, tại UN hay Thuỵ Sỹ cũng thế thôi. Nhưng quan trọng, sau những bất đồng, có ngồi lại với nhau được không.

Tuyên bố của Viện sỹ Hiệu đã làm Giáo sư Diệu giận giữ chưa từng thấy. Ông nói thẳng rằng, bầu bán làm gì khi người kém hơn được bổ nhiệm, quyết định đó là phi dân chủ, phá hoại khoa học, không đưa IOIT đi về đâu và không quên gọi Viện sỹ Hiệu là kẻ “lật lọng”.

Giáo sư Diệu tuyên bố từ chức luôn Viện phó Viện KH VN và ra khỏi biên chế. Kể từ đó, giáo sư là người tự do.

Với tính cách ngang như cua của mình, tôi như một đứa con nít hùa theo. Đại loại tôi nói rằng, chúng tôi là lớp trẻ vào Viện KHVN với tình yêu khoa học và tin vào các bậc đàn anh. Nhưng chứng kiến sự mất dân chủ và quyết định khó hiểu của Viện sỹ Hiệu, tôi biết rằng, lòng tin đã bị đặt nhầm chỗ.

Đây mới là “vạ miệng” của Chí Phèo trước mặt Bá Kiến. Nhưng sau gần 2 thập kỷ nhìn lại, Tổng Cua thấy mình đã nói thật từ đáy lòng và…mất việc rất xứng đáng.

Nhớ hôm bổ nhiệm đó, tiến sỹ Lê Hải Khôi (con trai bác nhà báo Lê Hải Châu thường xuyên khen ta thi toán quốc tế), chủ tịch công đoàn, bỗng lên kêu gọi đoàn viên ủng hộ QĐ của anh Hiệu và được khá đông người hoan hô vì vỗ tay lúc đó rất…an toàn.

Tôi cố hỏi anh Diệu là trước khi tuyên bố chính thức ai làm Viện trưởng thì hai anh (Diệu và Hiệu) có nói chuyện gì không.

Phía sau của quyết định của anh Hiệu là những gì nữa thì khó biết. Có thể Viện sỹ Hiệu đã hứa gì đó nhưng sau đó “lật lọng” như lời giáo sư Diệu nói. Không loại trừ người khác có lý “gấp đôi” khi lên làm viện trưởng.

“Hậu” bầu cử và mất việc

Sau khi yên vị với cái ghế, anh Khang gọi tôi lên, nhờ thiết kế logo mới cho IOIT và biểu tượng cho nhóm Xử lý ảnh. Anh nói thêm “Cụm từ Xử lý ảnh không dấu cũng được”. Không dấu nghĩa là “xử lý anh”. Tôi bắt đầu tìm mẫu đơn xin việc (CV) từ đó.

Thôi thì mình cố làm người bình thường, chấp nhận thực tại. Lúc rỗi việc, tôi hay sang nhóm dự án cho Bộ Tài chính (BTC), lân la debug lập trình C, kiếm cốc chè đỗ đen buổi trưa. Hoặc tán chuyện, cười đùa với mấy em chưa chồng, xem ai để ý đến lão già ế vợ không.

Cán bộ IOIT trên Nghĩa Đô (1992). Ảnh: VDM

Sau vài lần ngó nghiêng trong tư cách người bảo vệ viện, một kỹ sư phần cứng có bộ ria con kiến, là thân cận của anh Trần Bá Thái (NetNam) và thủ trưởng Khang, nói với tôi “Đây không phải là chỗ của ông. Cấm không được lui tới, ảnh hưởng đến nhóm BTC”. Đánh nhau chắc ăn bã mía, tôi lẳng lặng rút lui.

Các bạn trong nhóm BTC, gọi tôi ra quán nước chè bên đường, thì thầm một cách hết sức nghiêm trọng “Anh không nên đến chỗ này, vì đó là miếng cơm manh áo của gia đình chúng em. Lãnh đạo viện cũng nhắc nhở rồi”, dù ngoài đời họ rất thân ái với Tổng Cua.

Tôi chợt nhớ phim “Con hủi” nổi tiếng của Ba Lan. Số phận giống nhau, nhưng con hủi trong phim còn được giới quí tộc đuổi đi. Trộm cướp dốc Bưởi xưa của nhà văn Tô Hoài từng kể là có thật.

Di sản Viện Tin học

Các anh Phan Đình Diệu, Nguyễn Chí Công, Vũ Duy Mẫn và đội ngũ cán bộ trẻ hết lòng vì khoa học đã để lại thương hiệu vi tính cho Việt nam, kể cả châu Á khi đó, và tên tuổi của Viện Tin học suốt một thời gian dài.

Khi thay lãnh đạo và sau mấy chục năm, người ủng hộ, người chống đối hay kẻ ba phải trong cuộc bầu cử 1993 đi phiêu bạt khắp nơi. Chúng tôi giữ một danh sách dài các IOIT kiều dân và có cả một “đài IOIT hải ngoại” cứ năm mới là lên tiếng “Đoàn quân IT đi, chung lòng cứu lấy bản thân mình xa xôi trên đường…”

Viện trưởng kế cận Lê Hải Khôi được đào tạo bài bản từ lúc anh ấy đến nhà riêng dạy kèm cho hai cháu Thuỷ Hà và Hưng Nguyên của Giáo sư Bạch Hưng Khang, cũng không trụ được quá sáu tháng, phải phiêu bạt sang Nam Hàn và hiện ở Singapore.

IOIT chia ra nhiều loại cán bộ. Loại trung kiên thì bám viện đến cùng. Loại “Việt gian” là chân trong chân ngoài, vẫn thuộc biên chế, lĩnh lương, sổ hưu, nhưng làm ngoài là chính. Loại nguy hiểm nhất là “phản động” theo Tây hoàn toàn, thậm chí nhập quốc tịch nước khác.

Viện có em Hường hay đốp chát và vui tính. Thủ trưởng hay đi tuần xem quân có chơi game trong giờ làm việc hay bỏ đi đâu. Găp em Hường ở cầu thang, ông hỏi “Cô này đi đâu”. “Dạ thưa, em đi đái”. Thế là từ đó hết hỏi, và cũng nói lên tầm micro của người quản lý hàn lâm.

Vĩ thanh

Viện sỹ Nguyễn Văn Hiệu đã già, không còn hùng biện như xưa. Có lẽ ông chẳng hối hận vì đã để mấy nghìn các nhà khoa học trẻ uổng phí tài năng sau vài thập kỷ.

Nhìn ông với những huân, huy chương, danh vọng khoa học, đầy trên ngực áo, cũng hiểu rằng, Viện sỹ bằng lòng với những gì ông đã làm cho nền khoa học nước nhà. Như người ta bảo “All that glitters is not gold – lấp lánh chưa phải là vàng”.

Nguyễn Chí Công và PC đầu tiên. Ảnh tư liệu IOIT

Chỉ có người dân è cổ tiếp tục đóng thuế cho các nhà khoa học và giấc mơ hàn lâm của giáo sư Trần Đại Nghĩa mang nỗi đau không lời.

Nhớ về câu chuyện của đất nước mình, từng là hình mẫu cho đấu tranh giải phóng dân tộc, nhiều người đã nhìn VN để noi gương. Tiếc thay, hào quang quá khứ chiến tranh không giúp được nhiều cho hội nhập hôm nay.

Viện Tin học cũng không nằm ngoài qui luật đó. Lật vài trang sử của IOIT cũng đủ hiểu số phận một dân tộc hay một đời người.

IOIT cũng như VKHVN đã an bài như định mệnh. Xuống dốc Bưởi đầy trộm cướp ngày xưa, bạn sẽ thấy toà nhà pyramid, mốc meo với những điều hoà đủ kiểu và kiến trúc pha trộn như mối tình Chí Phèo – Thị Nở, khi tàn bạo trong vườn chuối Liễu Giai, lúc lãng mạn dưới ánh trăng bên sông Tô Lịch bốc mùi.

Tôi có quay một đoạn video và để trên YouTube nhân dự kỷ niệm IOIT 30 năm. Bản nhạc du dương nói hộ nỗi lòng của người yêu tin học ra đi trong ưu tư, phiền muộn.

Trong mấy phút video ấy, giọng lắp bắp của anh Vũ Đức Thi, quyền viện trưởng mấy năm liền, nói về thành tích mà viết từ 20 năm trước vẫn nguyên giá trị.

Đương kim Viện trưởng là anh Thái Quang Vinh, giỏi toán điều khiển, chơi cờ tướng có hạng, thích nằm bàn ngủ trưa và cũng…nói lắp.

Ngày nay, vị thế của Viện Tin học đứng ở đâu thì ai cũng rõ. Dự đoán của Giáo sư Diệu quả không sai dù làng Liếu Giai không còn cái lò gạch cũ của Nam Cao.

Thời gian là thước đo tất cả. Mấy câu thơ của Olga Becgôn chợt đến trong tôi:

“Em mới hiểu bây giờ anh có lý
Dù chuyện xong rồi anh đã xa cách thế
Em hát khác xưa rồi, khóc cũng khác xưa theo”.

Hiệu Minh. 27-01-2012

[video:http://www.youtube.com/watch?v=pA1LYeUk_CM]

************************************

Entry này được tự động gửi lên từ Dân Luận, một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây hoặc ở đây hoặc ở đây.

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress và Blogspot, mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp trục trặc… Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để gửi bài viết cho Dân Luận!

Năm 2011 đã xẩy ra cả chục cuộc biểu tình yêu nước ở Hà Nội. Ngay sau đó các cuộc biểu tình bị dập tắt. Có người đặt câu hỏi: Vậy sắp tới có biểu tình nữa không? Nếu có thì bao giờ? Các cuộc biểu tình nói lên điều gì? Rồi sẽ dẫn đến đâu? Rất nhiều câu hỏi, và rất khó trả lời.

Tôi cũng chỉ là một người yêu nước, đến xem đoàn biểu tình. Tôi lặng lẽ đi sau đoàn, một khoảng cách nhất định, đủ để quan sát, cũng đủ để nằm ngoài tai mắt của lực lượng an ninh. Vài lần tôi đến gần hơn và trò chuyện với những người biểu tình. Khi cuộc biểu tình đã giải tán tôi tiếp tục đến các hàng nước quanh Bờ Hồ, ở vườn hoa Lênin trước cửa Đại sứ quán Trung Quốc, hỏi chuyện những người bán hàng nước về đoàn biểu tình. Tôi hỏi địa chỉ vài người trong đoàn biểu tình, đến nơi họ sinh sống và nghe chuyện về họ ở các hàng nước, ở các hộ dân xung quanh. Bài viết này ghi lại những suy nghĩ của tôi sau những lần nghe chuyện biểu tình và người tham gia biểu tình để giải đáp cho chính tôi: Vì sao có biểu tình ở Hà Nội? Biểu tình báo hiệu điều gì?

Năm 2011 xẩy ra nhiều chuyện trọng đại đối với đời sống nhân dân Việt Nam. Trong các sự kiện ấy, có một sự kiện tác động rất mạnh, rất trực tiếp đến không khí chính trị ở Việt Nam là việc tầu Trung Quốc ngang nhiên đâm chìm tầu cá Việt Nam trên biển Đông. Và rồi xẩy ra vụ cắt cáp tầu Việt Nam trên biển Đông. Những việc này đã đẩy chính quyền Việt Nam vào thế cực khó. Không thể không phản ứng, nhưng phản ứng thì lại sợ Trung Quốc lấy cớ để gây chiến trong tình trạng quân đội và nhân dân chưa sẵn sàng. Cần phải có ngay một phản ứng đối với Trung Quốc, vừa ngăn chặn bớt tham vọng của Trung Quốc, vừa kích thích tinh thần yêu nước của nhân dân. Chắc chắn Bộ Chính trị của Đảng cộng sản Việt Nam đã phải đau đầu tìm biện pháp và họ quyết định giao cho Bộ Công an tổ chức cuộc biểu tình của “quần chúng tự phát” trên đường phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Cuộc biểu tình đầu tiên ra đời chính vì lý do nói trên. Biểu tình yêu nước chống Trung Quốc bành trướng đã thổi bùng tinh thần yêu nước của nhân dân bị kìm hãm từ lâu. Ngay lập tức nhiều tầng lớp nhân dân tự nguyện tham gia biểu tình. Tuy nhiên, ở hai thành phố lớn trên hai đầu đẩt nước thì diễn biến lại khác nhau. Tại thành phố phía Nam, hàng nghìn người đã xuống đường khiến công an không kiểm soát được tình tình. Phía Trung Quốc phản ứng, yêu cầu Việt Nam chấm dứt biểu tình. Công an đã “ra tay” mạnh, dập tắt biểu tình ở thành phố Hồ Chí Minh. Theo dõi trên các trang mạng có thể thấy vào các ngày chủ nhật số người ở thành phố Hồ Chí Minh tập trung rất đông nhưng không có người dẫn đầu nên biểu tình không xẩy ra được. Những gương mặt có “tên tuổi” đã bị công an chặn hết từ nhà. Tại Hà Nội, số lượng người tham gia ít, vẫn trong tầm kiểm soát nên công an tuy có ra dẹp nhưng không “quyết liệt” như ở thành phố Hồ Chí Minh. Biểu tình tại Hà Nội diễn ra đến lần thứ 5 thì công an có chỉ thị chấm dứt biểu tình (tôi đoán thế). Cuộc biểu tình lần thứ sáu là một bất ngờ đối với lực lượng an ninh. Tôi rất muốn vinh danh một người phụ nữ trong cuộc biểu tình lần thứ sáu này nhưng xét thấy chưa cần thiết nên không nêu tên chị. Vào sáng chủ nhật hôm đó chỉ khoảng hai chục người tập trung trước Bảo tàng Quân đội. Nhiều người xôn xao vì không thấy những người chủ trương biểu tình xuất hiện. Họ không biết rằng hôm trước, trên mạng của Tiến sĩ Nguyễn Xuân Diện đã có thông báo tạm nghỉ biểu tình một ngày. Người phụ nữ nói ở trên đã đi đầu, giương cao biểu ngữ và hô khẩu hiệu, lôi cuốn đoàn người đi theo. Nhóm công an và bảo vệ, dân phòng đã ập vào phá biểu tình. Nhiều người bị đẩy lên xe buýt đưa đến trụ sở công an Mễ Trì, lập biên bản. Cuộc biểu tình lần thứ sáu này ghi lại một dấu son: Đây là cuộc biểu tình đầu tiên thật sự của nhân dân yêu nước, không có lực lượng an ninh tham gia. Những cuộc biểu tình tiếp theo nòng cốt là người yêu nước, phản đối sự xâm lấn của Trung Quốc trên biển Đông. Biểu tình tại Hà Nội thu hút mối quan tâm của nhiều người yêu nước khắp nơi trong nước. Nhiều người từ các tỉnh bạn đã đến Hà Nội tham gia biểu tình, giao lưu với các “biểu tình viên”. Tình hình đó giống như những năm 70 (tk. XX) ở Đông Âu, tự phát hình thành câu lạc bộ những người yêu nước. Nhu cầu một xã hội dân sự bắt đầu thành hình từ đây. Cũng giống như ở thành phố Hồ Chí Minh, khi yêu cầu về biểu tình trong dư luận đã đủ để nhà cầm quyền “ăn nói” với Trung Quốc và khi các cuộc biểu tình vượt khỏi tầm kiểm soát thì công an được lệnh “dẹp” biểu tình. Những người liên quan đến biểu tình đều bị công an lên danh sách và theo dõi chặt chẽ. Người nào cố vượt khỏi sự kiểm soát của công an đều bị “trấn áp” thẳng tay. Có người như chị Bùi Hằng đã bị bắt bằng những lý do…vớ vẩn nhất. Những người khác bị đe dọa đủ các kiểu. Sự đàn áp khốc liệt đem lại kết quả, biểu tinh không diễn ra được nữa.

Có người hỏi tôi: Các cuộc biểu tình có thế lực “phản động” nước ngoài tham gia vào không? Chưa bàn đến việc từ “phản động” cần phải được định nghĩa lại, hãy tạm sử dụng từ đó để chỉ những nhóm người sống tại hải ngoại đang muốn thay đổi thể chế chính trị tại Việt Nam. Theo quan sát của tôi, các nhóm “phản động” nước ngoài không “chen chân” nổi vào đoàn biểu tình. Đã xẩy ra việc một người đi vào đoàn biểu tình, gọi điện thoại nói chuyện, trong khi nói có nhắc đến tên một đảng phái chính trị ở nước ngoài và bị một người trong đoàn biểu tình báo cho công an biết. Những người biểu tình tại Hà Nội là những người yêu nước, có người là đảng viên cộng sản, có người chỉ là quần chúng bình thường, nhưng tình cảm với đất nước là thật, không chút giả dối. Trấn áp những người yêu nước là việc làm rất vô chính trị của một bộ phận trong giới cầm quyền.

Cũng có người hỏi tôi: Biểu tình có dẫn đến cách mạng mầu sắc không? Nếu đọc thông tìn trên mạng thì có vẻ như nhiều thế lực đang muốn biến các cuộc biểu tình thành cách mạng mầu, cách mạng hoa, kiểu như ở Trung Đông. Cũng có người viết bài cảnh báo không nên đẩy nhân dân vào cách mạng mầu, làm như cách mạng mầu xẩy ra đến nơi tại Việt Nam. Đi theo đoàn biểu tình, tôi nhận thấy chưa nên bàn đến cách mạng mầu, cách mạng hoa. Chẳng khó khăn gì có thể thấy ngay: Điều kiện xẩy ra cách mạng mầu, cách mạng hoa chưa có ở Việt Nam. Tất cả những ai muốn xẩy ra cách mạng mầu, cách mạng hoa đều là ảo tưởng. Vì vậy ngay cả việc cảnh báo không nên đẩy nhân dân vào cách mạng mầu, cách mạng hoa cũng có phần thừa thãi. Điều đó phần nào có hại vì làm chính quyền “thần hồn nát thần tính”, tăng cường đàn áp người biểu tình. Nhưng cũng nên khẳng định tác dụng tích cực của các trang mạng trong và ngoài nước. Các trang mạng đã góp công rất lớn vào việc tạo ra dự luận ủng hộ sự hình thành xã hội dân sự ở Việt Nam. Ngay cả trang mạng đã nói quá đà cũng có tác dụng cổ vũ những người biểu tình, truyền cho họ niềm tin về một xã hội dân chủ, kỷ cương đang đến với đất nước.

Có bạn sẽ hỏi: Vậy các cuộc biểu tình đem lại điều gì cho đời sống xã hội Việt Nam? Tôi cho rằng cái được lớn nhất của các cuộc biểu tình là khơi dậy xã hội dân sự ở Việt Nam. Xã hội dân sự bắt đầu hình thành, dù rất gian nan thì nó vẫn sống, vẫn tồn tại và phát triển. Các cuộc biểu tình đã giúp hình thành một câu lạc bộ những người yêu nước ở thủ đô, thu hút những người yêu nước từ nhiều địa phương trong nước đến tìm hiểu. Đàn áp khốc liệt vừa qua của công an có thể dập tắt biểu tình nhưng không xóa được phong trào yêu nước đang hình thành. Tôi tin rằng thời gian sắp tới sẽ có nhiều câu lạc bộ yêu nước khác hình thành và phát triển. Bạn sẽ hỏi: Vậy cái gì sắp đến trong tương lai? Tôi nghĩ hãy để cho đời sống xã hội dân sự trả lời, bạn cũng như tôi không nên cầm đèn chạy trước ô tô. Nếu bạn thực lòng yêu nước, thực tâm muốn đất nước tiến đến dân chủ, văn minh, giầu mạnh, đủ sức tự bảo vệ trước các thế lực xâm lược thì hãy cố gắng góp sức mình xây dựng một xã hội dân sự, bắt đầu từ việc tổ chức những câu lạc bộ yêu nước giống như Hà Nội ngay tại địa phương mình.

Hy vọng xã hội dân sự sẽ đến Việt Nam ngay trong năm con Rồng, vì năm con Mèo đã có tia nắng báo bình minh.

************************************

Entry này được tự động gửi lên từ Dân Luận, một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây hoặc ở đây hoặc ở đây.

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress và Blogspot, mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp trục trặc… Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để gửi bài viết cho Dân Luận!

Nói đến Viện Khoa học Việt Nam (VKHVN) trên Nghĩa Đô (Hà Nội), ai cũng biết đó là cái nôi của nền khoa học nước nhà với ước vọng thành Viện Hàn lâm Khoa học Việt Nam. Nhà văn Tô Hoài kể ngày xưa dốc Bưởi Nghĩa Đô có nhiều trộm cướp.

Được thành lập sau 1975, VKHVN có các viện chuyên ngành như Toán, Tin học, Sinh học, Vật lý, Hóa học… Biên chế khoảng 3000 cán bộ khoa học trẻ, tốt nghiệp loại ưu tú từ các nước XHCN trở về.

Thời gian đầu Giáo sư Trần Đại Nghĩa làm Viện trưởng, sau đó là Viện sỹ Nguyễn Văn Hiệu. Tuổi trẻ như tôi vào đó với bao ước vọng lớn lao. Chiến tranh đi du học, hòa bình quay về xây dựng đất nước. Hoài bão không nhỏ, nhưng khi vào thực tế thì mới biết câu chuyện hàn lâm ở một nước nghèo không đơn giản.

Hành trình đưa điều khiển học về hợp tác xã

Nhớ tháng 8-1977, từ Ba Lan về Viện Tin học ở làng Liễu Giai (Ba Đình, Hà Nội) nhận việc, tôi được một cái bàn cũ, cóc gặm nham nhở, ngồi cạnh anh Hồ Thuần là trưởng phòng Lập trình và tiến sỹ Vũ Duy Mẫn. Phòng 8m2 mà có tới 6 cán bộ hàn lâm. Mở ngăn kéo ra muỗi bay đầy vào mặt, gián, chuột tha hồ tung tăng khắp sân.

Làng Liễu Giai trồng rau, hoa, nhất là hoa lay ơn, thược dược, cần phân tươi, nước giải. Chiều chiều bà con làm vườn, dân khoa học cổ cồn, quần ly, sang trọng dự seminar, vừa bịt mũi, vừa nghe giảng về lưới Petri, automat hữu hạn, vi mạch và micro computer.

Mình trẻ nhất, được các anh chị phân làm việc rửa chén, pha chè mỗi sáng, mỗi chiều. Cơm cặp lồng, quả cà, rau muống và ngủ trưa trên bàn. Cứ thế cuộc đời trôi đi lặng lẽ hàng chục năm trời mà chẳng hiểu mình làm gì cho đất nước.

Ban Điều khiển có bác Nguyễn Thúc Loan làm trưởng phòng. Nghe nói đây là Tiến sỹ Cybernetics giỏi nhất VN bấy giờ.

Đọc sách, seminar mãi đâm chán, bác Loan có sáng kiến nên về thâm nhập thực tế. Một đoàn cán bộ trẻ như Tuấn Hoa, Kim Anh, Kiều Oanh xinh đẹp lên đường về nông thôn. Họ ăn ở cùng nông dân để xem liệu ngành điều khiển có giúp gì trong việc sản xuất lúa gạo, hay cải tiến thủy nông. Tiến sỹ Loan cũng rất thực tế, khoa học mà chả giúp gì nông dân thì khoa học làm gì.

Viện Tin học 1977. Ảnh: NC Công.

Một lần họp xã viên, bác chủ nhiệm đứng lên giới thiệu. Hôm nay vinh dự có các anh chị trên trung ương về dự. Có ba vấn đề bàn, không cái nào quan trọng hơn cái nào. Đó là đào mương thông sang làng bên, sinh đẻ có kế hoạch bằng thẳt ống dẫn tinh và đưa điều khiển học vào việc đếm trâu đi làm. Cho điều khiển học đứng sau đặt vòng, nhà nông thực tế hơn các viện sỹ.

Không kể thêm cũng biết, điều khiển học đếm trâu đi theo Ngưu Ma Vương sang Tây Trúc thỉnh kinh.

Tiến sỹ Loan thực tế hơn, bỏ điều khiển học, lấy vợ trẻ, có con, sang Liên Xô, xuất khẩu lao động kiêm buôn máy tính. Hai nàng Kim Anh và Kiều Oanh hoa khôi một thời, nay đã thành các bà lão 60.

Vi tính Việt Nam không thể ra biển lớn

Tôi còn nhớ các chuyên gia Pháp thi nhau đến giảng dạy về vi xử lý tại Viện, nơi có chiếc máy ODRA mua của Ba Lan, giá hàng triệu rúp (triệu đô la), chiếm mấy gian hầm chống B52 tại Đồi Thông trong làng Liễu Giai. Đó là niềm tự hào tin học của miền Bắc lúc đó.

Chuyên gia và cũng là cha đẻ của ngành vi tính Việt Nam, Alain Teissonnière, đã tiên đoán máy vi tính sẽ thay thế chiếc ODRA cồng kềng kia và sức mạnh tính toán sẽ được đặt trên chiếc bàn làm việc chứ không phải trong một căn nhà đồ sộ, tốn kém.

Không ai tin được, kể cả những vị công tác lâu năm. Thế mà sau vài năm, điều tưởng chừng vô lý lại thành sự thật.

Hôm nay, ít người nhớ nước ta đã xuất xưởng chiếc máy vi tính đầu tiên của Châu Á từ phòng thí nghiệm tại Viện Tin học. Chiếc máy được thiết kế với chip Intel 8080A nên anh em kỹ sư đặt tên là VT80, VT có nghĩa là vi tính.

Thế hệ sau của VT80 là VT8X được mang đi ứng dụng thử vào quản lý vật tư cho xí nghiệp may Sinco tại Sài gòn vào năm 1981. Phần lập trình đều viết bằng ngôn ngữ bậc thấp assembler. Chiếc máy đó đã chứng minh rằng, vi tính là tương lai của công nghệ thông tin và sức mạnh tính toán có thể đặt trên một chiếc bàn.

Chiếc PC đầu tiên. Ảnh: IOIT

Tôi nhớ lần mang chiếc VT8X đến Hội nghị thành ủy Sài gòn để trình diễn vào giờ nghỉ trưa, được các vị Võ Văn Kiệt, Nguyễn Văn Linh và Mai Chí Thọ nghe rất chăm chú qua lời giới thiệu rất PR của PTS trẻ Vũ Duy Mẫn. Bí thư Thành ủy Võ Văn Kiệt hỏi đùa một câu “Giá chiếc máy bé xíu này tương đương với mấy tấn lúa?”.

Khi đó, khu vực Châu Á nói chung, trừ Nhật bản ra, còn rất lạ lẫm với vi xử lý. Các đoàn từ Thái Lan, Nam Triều tiên, Singapore, Malaysia hay Ấn độ đến thăm Viện nườm nượp, một nơi mà đi vệ sinh phải đeo khẩu trang.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp thường xuyên thăm hỏi Giáo sư Phan Đình Diệu, vị đứng đầu ngành tin học, hay người chủ trì đề tài vi tính Nguyễn Chí Công về những tiến bộ đạt được.

Năm 1980, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đến thăm Viện, thấy hoàn cảnh cơ cực của những nhà khoa học nên đã giao cho Phó thủ tướng Đồng Sĩ Nguyên, khi xây Viện Toán học trên Nghĩa Đô, phải dành một phần cho phòng thí nghiệm vi tính, để khách quốc tế đến thăm, đỡ thấy đất nước mình quá khổ.

Quan hệ XHCN với các nước tư bản như Pháp lúc đó rất khó khăn, kèm theo cấm vận của Mỹ nhất là nhập khẩu công nghệ. Từ lãnh đạo đến cán bộ trẻ của Viện, sang Paris thực tập, khi về nước mang trong va li những linh kiện vi tính, dù với số tiền đó, họ có thể mua thêm một cái xe máy, tương đương một căn hộ lắp ghép Thành Công.

Những thành công sáng chói bước đầu của vi tính Việt Nam đều có dấu ấn lãnh đạo cấp nhà nước, của cán bộ trẻ năng động và chuyên gia Pháp, hết lòng vì khoa học, dù chỉ dừng ở phòng thí nghiệm.

TT PV Đồng thăm viện. Ảnh: IOIT

Tiếc thay, do cấm vận của Mỹ, không thể nhập công nghệ để sản xuất đại trà, do tầm nhìn hạn hẹp và lợi ích nhóm, vun vén cá nhân tranh thủ làm giầu, rồi đấu tranh nội bộ liên miên của lãnh đạo sau này, chiếc máy vi tính VT80 không thể bơi ra biển lớn.

Hôm nay Singapore, Hàn Quốc, Ấn độ đã bỏ xa Việt Nam, mà họ một thời từng đến học hỏi tại làng Liễu Giai đầy mùi phân tươi trộn nước giải. Dịp may hiếm có 30 năm trước để vi tính Việt Nam trở thành thương hiệu quốc tế đã bị phai phí.

Sau hòa bình 1975, VKHVN có bao nhiêu dự án khoa học bị dở dang, uổng phí tiền bạc và tài năng thì khó ai biết được. Đôi lúc tên dự án rất kêu nhưng trong thực tế, chả mang lại gì nhiều cho người dân bình thường. May ra tính được trên đầu ngón tay những dự án trong sinh học, khí tượng, vật lý, tin học mang lại chút hiệu quả.

Nhưng so với số tiền mà người dân đóng thuế, những gì thu được vô cùng nhỏ bé tại một nơi gọi là hàn lâm viện này.

Từ Viện sỹ Nguyễn Văn Hiệu đến Giáo sư Ngô Bảo Châu

Tin về Viện Toán cao cấp của giáo sư Ngô Bảo Châu vừa thành lập, tôi bỗng nhớ ngày xưa làm việc ở dốc Bưởi nhiều trộm cướp và làng Liễu Giai bốc mùi phân tươi.

Người ta phấn đấu “đến năm 2020 toán học Việt Nam có thứ hạng thứ 40 trên thế giới”, rồi “kinh phí 650 tỷ đồng để nghiên cứu mà Chính phủ không yêu cầu Viện phải nghiên cứu cái gì, việc sử dụng số kinh phí trên như thế nào là quyền của GS Ngô Bảo Châu, Hội đồng khoa học quyết định”.

Ai cũng biết Giáo sư, Viện sỹ, UVTW (và nhiều chức danh khác rất dài) Nguyễn Văn Hiệu là tiến sỹ khoa học thực thụ của viện Dupna lúc 26 tuổi. Sự nổi tiếng của ông không khác Giáo sư Ngô Bảo Châu hôm nay. Công trình vật lý về hạt neutrino của Viện sỹ Hiệu cũng khó hiểu như Bổ đề Langlands của Giáo sư Châu.

Ra mắt Viện Toán cao cấp. VS Hiệu đứng hàng đầu từ phải sang.

Khi đó, báo chí đã gán cho Viện sỹ Hiệu tất cả nhãn mác của một nhà khoa học trẻ, tài năng và hy vọng sẽ được giải thưởng Nobel về Vật lý.

Lên thay giáo sư Trần Đại Nghĩa, giáo sư Hiệu là viện trưởng VKHVN lúc 45 tuổi, một trong những UVTW trẻ nhất thời bấy giờ. Ông được nhà nước dành cho mọi sự ưu đãi, kinh phí nghiên cứu và quyền hạn hơn cả bộ trưởng, tiền bạc, bổng lộc và danh vọng chính trị.

Tiếc thay, Viện sỹ có thể làm khoa học giỏi, là UVTW rồi các danh tiếng khác, nhưng quản lý thì hỡi ôi, khó mà nói được điều gì. Thay vì tiếp tục sự nghiệp nghiên cứu khoa học như nhà nước giao phó, mong muốn đưa khoa học vào thực tiễn, ông bỗng tuyên bố “con thuyền VKHVN sắp chìm, các anh các chị hãy tự cứu mình”. Viện sỹ cho thành lập các công ty trong Viện, biến nơi đây thành một thị trường nửa hàn lâm, nửa chợ trời buôn bán trao tay.

Khống chế hạt neutrino trong thí nghiệm Vật Lý khác xa với quản lý một viện nghiên cứu có mấy ngàn người. Không có kỹ năng thì kết cục như thế là điều dễ hiểu.

Hàng nghìn cán bộ tài năng trôi giạt khắp nơi. Sau 35 năm, nhiều người ở tuổi “thất thập cổ lai hy” bỗng tự hỏi, mình đã làm gì cho đất nước này, khó mà tìm ra câu trả lời.

Nghĩ về VKHVN, rồi Viện sỹ Hiệu nay đã hưu mà lo cho Viện Toán Cao cấp và Giáo sư Châu. Dù tin vào tài năng xuất chúng của tác giả giải Fields, vẫn có nỗi lo không phải không có căn cứ. Cứ xem sau 40 năm hoạt động của Viện Toán đã góp gì cho nền kinh tế nước nhà cũng đủ hiểu tại sao.

Vĩ thanh

Mấy tháng trước, anh Phạm Ngọc Khôi nhắn tôi về dự kỷ niệm Viện Tin học nhân 35 năm thành lập. Lần khân rồi chẳng về. Buồn nhớ bạn cũ, vào trang web của viện để xem có tin ảnh gì không. Đọc được mẩu tin này khá thú vị:

“Thực hiện chỉ thị số 725/CT-TTg ngày 17 tháng 5 năm 2011 của Thủ tướng chính phủ phát động về thi đua thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội năm 2011 và kế hoạch 5 năm (2011- 2015), đồng thời để góp phần tích cực thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam lần thứ VI, Viện Công nghệ Thông tin (CNTT) phát động phong trào thi đua với chủ đề “Đoàn kết, năng động, sáng tạo, thi đua thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2011 – 2015”.

Cán bộ ở Liễu Giai năm 1980. Ảnh: IOIT

Nếu phát động này có 35 năm trước (1977) thì không ai ngạc nhiên. Nhưng thế giới đã đi rất xa sau hơn mấy thập kỷ mà vẫn một kiểu tư duy thời bao cấp với “vĩ từ và sáo ngữ”. Tự nhiên thấy thương bạn ở lại, và thương cả người đi.

Trong tôi bỗng hiện ra lối mòn hàn lâm xưa ở Nghĩa Đô và con đường làng mà Tiến sỹ Loan đưa điều khiển học về đếm trâu.

Ai có thể chắc chắn rằng, cách đầu tư cho khoa học có cách đây gần 40 năm sẽ đưa Toán học nước mình lên thứ 40, ngoại trừ chỉ có 40 quốc gia trên thế giới nghiên cứu về môn có ứng dụng cho vài thế kỷ sau, trong khi quốc gia đang vượt nghèo này cần bao nhiêu thứ khác thiết thực hơn.

Ở quốc gia đã nghèo, lối mòn trong tư duy quản lý càng kéo lùi sự phát triển, dẫn đến pha phí chất xám.

Ước mong của thế hệ trẻ tài năng bị chết “lâm sàng” bởi có những bác học tưởng rằng, con người cũng chỉ là bổ đề lạ hay hạt neutrino để bắn phá trong phòng thí nghiệm.

Hiệu Minh. 24-01-2012.

PS. Ảnh trong entry được lấy từ website của Viện Tin học (Viện CN TT).

************************************

Entry này được tự động gửi lên từ Dân Luận, một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây hoặc ở đây hoặc ở đây.

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress và Blogspot, mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp trục trặc… Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để gửi bài viết cho Dân Luận!

Ngôi nhà của ông Vươn sau khi bị phá sập – Ảnh: H.H. – N.H.K.

Ông Lê Đức Tiết nói:

- Qua những tài liệu mà chúng tôi có được và về tận nơi tìm hiểu sự việc, chúng tôi cho rằng chính quyền cơ sở ở đây làm việc không căn cứ vào pháp luật. Pháp luật cũng như chính sách của Đảng, Nhà nước đều nhất quán là khuyến khích người dân khai hoang phục hóa, sử dụng đất đai có hiệu quả, làm ích nước lợi nhà. Còn pháp luật về đất đai quy định rõ đối với đất trồng cây hằng năm, đất nuôi trồng thủy sản phải giao 20 năm. Sau thời hạn này, nếu người dân có nhu cầu sử dụng thì được ưu tiên giao lại.

Ông Lê Đức Tiết – Ảnh: LÊ KIÊN

Luật pháp cũng quy định rất rõ các trường hợp thu hồi đất: người sử dụng không còn nhu cầu nữa, người sử dụng đất vi phạm pháp luật (không đóng thuế, lấn chiếm, làm ô nhiễm đất đai…), trong trường hợp thật cần thiết như phục vụ cho mục đích quốc phòng, an ninh thì Nhà nước mới thu hồi. Luật là vậy, nhưng trong các quyết định giao đất, UBND huyện Tiên Lãng chỉ giao với thời hạn sử dụng dưới 20 năm. Điều này nói lên cái gì? Chính quyền không hiểu luật hay cố tình không hiểu?

Chính quyền huyện Tiên Lãng còn nói ông Vươn lấn chiếm đất. Vậy xin hỏi ông Vươn lấn của ai? Đấy là đất chưa sử dụng, ông ấy khai hoang phục hóa, quai đê lấn biển hàng chục năm trời mà bảo là lấn chiếm thì không đúng.

* Sau khi vụ việc bắn lại đoàn cưỡng chế xảy ra ngày 5-1, đại diện các cấp lãnh đạo ở Hải Phòng đưa ra nhiều thông tin rất mâu thuẫn nhau…

Chính quyền huyện Tiên Lãng thiếu minh bạch và có những hành vi bất tuân pháp luật. Vụ việc nghiêm trọng này cũng là lời cảnh báo về xu hướng chính quyền dùng cưỡng chế để giải quyết công việc.

» Ông Lê Đức Tiết

- Đại diện cao nhất của TP Hải Phòng là ông Đỗ Trung Thoại – phó chủ tịch UBND TP – nói dân bức xúc vào phá nhà ông Vươn. Nhưng thực tế không phải. Tôi cho rằng chính quyền Hải Phòng thiếu nhạy cảm trước vụ việc rất nghiêm trọng này. Ông chánh văn phòng UBND huyện Tiên Lãng nói cứ thu hồi đã rồi giao cho ai thì tính sau. Một người đại diện cho chính quyền mà trả lời như vậy là không thể hiện đúng vai trò của nhà chức trách, không phải là cách trả lời của người cầm cân nảy mực.

* Thưa ông, đoàn giám sát của MTTQ VN về xã Quang Vinh đã nghe được nhân dân nơi đó nói thế nào về vụ việc này?

- Trong thời gian về tận địa phương tìm hiểu sự việc, đoàn chúng tôi tiếp xúc với 11 người không hẹn trước, trong đó có những đảng viên lão thành, có người nguyên là bí thư Đảng ủy xã Vinh Quang, có người có đất bị thu hồi, có những người không có liên quan gì… Tất cả họ đều không tán thành với việc làm của chính quyền nơi đây. Người dân cho rằng chính quyền có những xử lý trái đạo lý, trái luật pháp. Có nhiều người nói đây là vụ việc bất bình thường. Cá nhân tôi thấy rằng công tác Đảng, công tác dân vận ở đây không phát huy được tác dụng.

* Theo ông, từ vụ việc ở Tiên Lãng cần rút ra những bài học gì?

- Giữa Đảng, chính quyền và nhân dân cần tăng cường đối thoại để có sự hiểu biết và chia sẻ với nhau. Những người cầm cân nảy mực, công bộc của dân phải được lựa chọn kỹ càng, phải được giám sát chặt chẽ trong quá trình thực thi công vụ, thực thi pháp luật.

Về Đảng cũng vậy, tôi tiếp xúc với ông bí thư Đảng ủy xã Vinh Quang thấy ông ấy đến nay còn phân biệt giữa dân ngụ cư (ông Vươn) và dân chính cư thì quả là không ổn. Đảng lãnh đạo chính quyền, hơn ai hết phải sâu sát từng vấn đề bức xúc ở địa phương. Các cấp Mặt trận cũng cần phải gần dân hơn nữa, kịp thời có tiếng nói trong những vụ việc bức xúc như vậy.

Cũng qua vụ việc này, tôi thấy chính quyền trong quan hệ với dân vẫn thiên về cưỡng chế, ít thuyết phục. Đây là điều rất đáng lo. Chỉ có hai hộ dân mà sử dụng hàng trăm người với công an, bộ đội, biên phòng đến cưỡng chế rồi coi đó như thắng lợi của một trận đánh thì không đúng. Trung ương cần sớm chấn chỉnh xu hướng này, phải rút kinh nghiệm, không nên để xảy ra tình trạng chính quyền đẩy người dân vào thế đối lập.

* Theo ông, pháp luật về đất đai có nên thay đổi?

- Đây quả là câu chuyện lớn và hệ trọng. Những vấn đề như quyền sở hữu đất đai, thời hạn sử dụng đất… hi vọng sắp tới Quốc hội bàn khi sửa đổi hiến pháp. Tuy nhiên, vụ việc ở Tiên Lãng là vụ việc bất tuân luật pháp.

* Qua việc kiến nghị về vụ án bà Trần Ngọc Sương ở nông trường sông Hậu và sự vào cuộc trong vụ Tiên Lãng, ông nghĩ gì về vai trò của MTTQ VN?

- Việc giám sát sự tuân thủ pháp luật của các cơ quan, các viên chức nhà nước là một trong những chức năng chính của Mặt trận. Thấy sai phải lên tiếng, thấy dân bức xúc hay bị thiệt thòi quyền lợi thì phải bảo vệ dân. Công lý là điều nhân dân khát khao. Thiếu ăn, rách mặc có thể chịu đựng được, nhưng mỗi khi công lý bị chà đạp, bị vi phạm thì lòng dân không yên. Mặt trận giám sát chính quyền không phải là để chống đối chính quyền, mà để phát hiện những đối tượng thoái hóa, sâu mọt trong bộ máy.

LÊ KIÊN – THÂN HOÀNG thực hiện

Không được bỏ rơi những hoàn cảnh đáng thương

“Ngoài các cụ ở MTTQ VN trên trung ương về thăm hỏi trước tết, không có bất kỳ vị nào đại diện chính quyền hay Mặt trận các cấp ở Hải Phòng đến nhà em trong dịp tết cả, chính quyền ở đây họ lạnh giá lắm anh ạ” – chị Phạm Thị Hiền, em dâu ông Đoàn Văn Vươn (đối tượng bị khởi tố tội giết người trong vụ chống cưỡng chế thu hồi đất ở Tiên Lãng), cho biết như vậy trưa 27-1.

Bình luận về việc này, ông Lê Đức Tiết nói: “Thời điểm chúng tôi đến Tiên Lãng giám sát đã cận tết (26 tết), trong sáu điểm mà tôi có đề nghị trong cuộc làm việc với MTTQ TP Hải Phòng là cần phải xóa bỏ sự nghi kỵ giữa chính quyền và người dân, trước mắt cần quan tâm chăm lo cái tết cho gia đình ông Vươn, nhất là với các cháu nhỏ. Đề nghị như vậy là xuất phát từ đạo lý của dân tộc ta, tết đến đừng bỏ rơi những hoàn cảnh đáng thương. Còn vụ việc chống cưỡng chế thu hồi đất ở xã Vinh Quang, huyện Tiên Lãng đúng sai thế nào đã có pháp luật xử lý. Chúng tôi đề nghị như vậy mà họ không thực hiện, không quan tâm gì cả thì thật đáng chê trách”.

Sau khi cưỡng chế thu hồi khu đầm của ông Vươn, chính quyền huyện Tiên Lãng đã giao UBND xã Vinh Quang tiếp quản luôn cả phần đất 21ha không thuộc diện phải cưỡng chế thu hồi (trong đó có khu vực ngôi nhà 2 tầng của gia đình ông Vươn bị đánh sập). Nhưng cho tới sát tết, chính quyền xã Vinh Quang không còn phong tỏa khu vực này nữa. Đến mồng 1 tết (23-1), chị Nguyễn Thị Thương (vợ ông Vươn) và chị Phạm Thị Hiền (vợ ông Quý) cùng các cháu nhỏ đã ra khu vực này để căng bạt, dựng lều ở tạm. “Tuy ở trong lều giữa trời rất giá rét, nhưng gia đình chúng em cảm thấy rất ấm lòng trước tình cảm của bà con cô bác ở xã Vinh Quang. Nhiều người đã ra thăm hỏi, cho quà chúng em và các cháu. Rất nhiều người ở tận Hà Nội, miền Nam, miền Trung mà chúng em không biết mặt, không biết tên đã gửi quà và tiền giúp gia đình đón tết” – chị Hiền cho hay.

Lê Kiên

************************************

Entry này được tự động gửi lên từ Dân Luận, một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây hoặc ở đây hoặc ở đây.

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress và Blogspot, mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp trục trặc… Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để gửi bài viết cho Dân Luận!

Lúc ấy trời còn đang trong mùa lạnh, chỉ có trà nóng là bán được. Mẹ cứ gặp gió lạnh là nôn khan, hắn ngồi bán hàng thay cho mẹ. Giờ nhà chỉ còn hai mẹ con và quán nước chè của mẹ là kế sinh nhai.

Hắn mới ra tù, sau nhiều năm trong trại cải tạo trở về cuộc sống bên ngoài còn nhiều bỡ ngỡ. Hôm đầu tiên hắn nhìn đường phố kêu sao chật thế. Mẹ cười bảo anh đi đến anh về nhà vẫn từng ấy mét, phố xá vẫn từng ấy thước, mất đi đâu mà kêu bé. Hắn phì cười, ừ nhỉ, chẳng qua mấy năm ở trên ruộng đồng, núi non rộng rãi sải bước chân quen rồi. Giờ đi mấy bước là đụng người, đụng vật bé là phải thôi. Còn nữa lúc ngủ chiều nghe tiếng kẻng đổ rác, hắn vùng dậy lao xuống giường, mẹ hỏi làm sao, hắn mới nhớ ra ở nhà mà cứ nghĩ tiếng kẻng báo thức ở trại giam. Tiếng kẻng mà bọn tù gọi là kẻng gọi hồn.

Mẹ đưa 5 nghìn bảo đi chợ, dặn 2 nghìn mua gạo, 2 nghìn mua thịt ba chỉ, 1 nghìn mua rau cải. Thịt ba chỉ luộc lấy nước để nấu rau cải, xong đem thịt rim cháy cạnh. Hắn nấu cơm xong ăn trước rồi ra trông hàng cho mẹ ăn, mẹ dặn:

- Trà nóng một trăm một chén, trà đá thì hai trăm, thuốc lá hai trăm một điếu con nhé.

Tối mẹ con ngồi ăn cơm, mẹ nói:

- Thôi anh mới về, cứ bán hàng với mẹ, rồi tìm công việc gì sau.

Hắn bán hàng cho mẹ, mua báo Rao Vặt đọc mục tìm việc, chỗ đòi có xe máy, chỗ đòi có tay nghề. Hắn chỉ tìm được mục bảo vệ, đưa hàng (không cần có xe). Sáng mẹ cho hai nghìn ăn sáng, uống nước hắn mượn xe đạp hàng xóm đạp xe đến nơi xin việc. Hóa ra đều là văn phòng giới thiệu việc làm. Họ nói phải nộp 50 nghìn lệ phí.

8 tờ năm nghìn, 5 tờ 2 nghìn, mẹ vuốt từng tờ thật phẳng kẹp gáy thành từng chục nghìn một. Hai tờ năm nghìn tờ nọ kẹp gáy tờ kia, một tờ 2 nghìn kẹp gáy 4 tờ còn lại. Đếm trong xong rồi đếm gáy, đủ 5 gáy tiền là đủ năm chục nghìn. Mẹ bảo cầm cẩn thận, anh là hay ẩu lắm, từng này là bao nhiêu chén nước trà của mẹ đấy anh biết không?

Hắn làm bảo vệ cho một công ty THHH, hắn chỉ nghe nói vậy, cái công ty ấy có cái xác nhà không, chả thấy ai làm việc. Hàng ngày hắn đến ngồi ở cái phòng có đúng cái ghế và bàn cũ mèm. Trưa mua cơm hàng ăn, chiều khóa cửa về. Mỗi sáng hắn đi làm, mẹ nhìn thương mến lắm, mẹ khoe mấy bà hàng xóm cháu nó có việc làm, nét mặt mẹ rạng ngời niềm vui. Được bốn ngày thì người chủ công ty dẫn một người đàn ông khác đến, bảo hắn trao chìa khóa, ông ấy nói hắn làm không hợp, cứ về rồi mai kia công ty hoạt động sẽ gọi đến làm chân đi đưa hàng.

Nghỉ nhà mãi cả tuần không ai gọi, mẹ bảo có khi họ không muốn anh làm họ đuổi khéo. Hắn mò đến chỗ nhà ấy, thấy có người ở, vào hỏi thi họ nói nhà này tôi mới mua được hai hôm, đang dọn đồ đến. Hắn hỏi công ty ấy người ta đi đâu, chủ nhà nói làm gì có công ty nào ở đây, nhà này tôi mua hai tháng nay, nhưng mới đặt tiền, hôm kia trao hết thì nhận chìa khóa người ta trao nhà là hoàn tất mua bán. Hắn quay lại văn phòng môi giới việc làm, hỏi sao lại thế, bên môi giới đưa nói họ chỉ biết giới thiệu việc làm và lấy phí,nào công đưa đi, công giới thiệu còn, đã có người nhận làm rồi, còn làm được hay không làm được thì là người làm với chủ thuê, làm sao họ biết được.

Hắn lại ở nhà bán nước chè giúp mẹ, một hôm có hai người khách vào nói chuyện, họ nói về mở văn phòng môi giới việc làm, nhà đất là ăn nhất. Khách mua nhà cứ đưa đến chỉ nhà là lấy 50 nghìn, mua hay không mặc kệ chủ nhà với nhau, ngày 3 khách là cũng có 150 nghìn. Rồi họ còn nói là ông kiếm nhà nào quen cứ giả vờ là muốn bán, khách dẫn đến đòi giá cao không mua được, những cứ có 50 nghìn dẫn đi chia cho nhà kia mấy chục là ngon. Ồ thì ra là lừa đảo à, hắn chợt nghĩ đến việc mình đi làm, hỏi ông khách. Ông khách bảo môi giới việc làm thì cứ côn ti nhê với đứa nào đó, giả vờ nhận thử việc vài ngày đến 1 tuần rồi bảo không hợp. Mình có tiền thu phí, còn đứa kia được có kẻ làm thuê dăm hôm không bị mất tiền trả lương là được. Đứa nào cãi được mình cơ chứ, mình làm chặt chẽ, đúng luật, ông mua nhà được hay không việc của ông, tôi chỉ lấy công 50 nghìn dẫn đi, mua cái nhà thì 50 nghìn bõ bèn gì. Phần xin việc thì tôi chỉ giới thiệu, đưa đi, bảo đảm đúng công việc thỏa thuận môi giới. Ông làm được không với người ta là do khả năng của ông, tôi sao mà biết được.

Hai ông khách trả 1 nghìn cho hai chén nước và hai điếu thuốc, không lấy tiền trả lại. Hắn cầm tờ một nghìn máu sôi sùng sục, răng nghiến chặt. Hắn từng chém người thuê, đòi nợ thuê được hàng trăm nghìn, miễn là đối tượng phải vào viện, có phải khâu thế là ngon tiền. Hắn biết chém vào đâu để đối tượng không chết, không di chứng hậu quả, nhát chém sâu từng nào đủ phải khâu, cứa dao thế nào để đủ khâu bao nhiêu mũi. Chém ở thời điểm nào, thoát thân ra sao…

Ề chề, cay đắng, hôm nay hắn bị người ta chém, chém bằng luật lệ chặt chẽ. Chém đúng vào cái lúc hắn muốn tìm công việc lao động chân tay, sống bằng mồ hôi, sức lực sau bao năm vác đá, trồng rau nắng mưa ở trại tù. Lúc mà hắn và mẹ bưng từng chén nước trà lấy được 100 đồng có cả vốn lẫn lãi, công sức vào đó. 50 nghìn là bao chén nước trè của mẹ. Lúc mà bao thằng bạn giang hồ đảo qua thì thầm rủ rê mối nọ, mối kia bị hắn bỏ ngoài tai…Hắn cay cái con ranh ở phòng môi giới việc. Địt mẹ con chó con, bố mày chém người lấy tiền, từng phạm pháp đi tù, giờ về thương mẹ muốn làm người lành cho mẹ già vui những ngày còn lại trong đời. Không phải túi nhỏ, to lỉnh kỉnh đi tiếp tế cho con những ngày hè đổ lửa hay mùa đông mua gió. Giờ những con chó như chúng mày lại chém cả tao lẫn mẹ tao lúc này. Cả đêm hắn không ngủ, chỉ mong sáng dắt dao đến hỏi tội con ranh xem chúng nó trả tiền lại không. Hắn nhớ lúc mẹ vuốt tiền đưa, lời mẹ như gửi hết hy vọng vào đó, một trăm một chén nước trà con ạ.

Mờ sáng hắn dậy đánh răng, rửa mặt. Phải đợi thêm chút nữa mới mượn được xe đạp, hắn bọc con dao vào mấy lượt giấy báo nhìn đồng hồ chờ. Tiếng đồng hồ tích tắc, trong khi nghe tiếng tíc tắc ấy hắn nghe thấy thấy tiếng mõ của mẹ trên gác. Hắn lên đứng ở cầu thang nghe tiếng mẹ lần cuối thế nào. Hắn xử xong bọn này sẽ đi theo bọn thằng Thắng, biết bao giờ còn nghe tiếng mẹ. Tiếng mẹ rì rầm…

- Nam mô quan thế âm Bồ Tát, Nam mô…con xin cho nam tử con là…tuổi Tân…năm nay sớm có được công ăn việc làm, sớm yên bề gia thất, con Nam Mô…phù hộ độ trì, con lạy Thánh…con lạy Mẫu…con lạy chín phương trời, mười phương Phật, con lạy…

Hắn gục đầu vào bậc thang, đi lên các bậc thang kia là mẹ già đang cầu nguyện, đi xuống là đến chỗ con ranh ở văn phòng môi giới việc làm. Một lúc sau hắn bừng tỉnh khi nghe tiếng động mẹ cất mõ, chuông. Hắn đi lên xin mẹ tiền mua báo Rao Vặt.

Mẹ cho 4 nghìn, bảo con ăn gì đó nhé, lâu rồi mấy khi anh dậy sớm để ăn sáng đâu.

Mùa xuân năm đó hắn xin được việc làm không mất phí. Người đàn ông tuyển người gắt với hắn:

- Tôi đăng báo là tuyển người có tay nghề cơ mà.

Hắn nhìn sâu vào đôi mắt của ông. Nói chậm từng tiếng:

- Em hứa với anh em sẽ biết nghề nhanh nhất, xin anh cho em được thử việc.

Không biết người đàn ông khó tính ấy đọc được gì trong mắt hắn, ông thở dài:

- Thôi tao cho mày thử một tuần.

Được 3 ngày, ông gọi hắn bảo:

- Giờ tháng đầu lương mày là 300 nghìn.

Ba tháng sau lương hắn được 800 nghìn. Lúc đưa tiền lương cho mẹ, mẹ bảo để dành rồi mẹ vay bát họ mua cho cái xe máy mà đi làm con ạ. Anh đi làm thế này là mẹ yên tâm, không lo còn dại dột như xưa nữa.

Bây giờ mẹ hắn không còn bán nước chè nữa, nhưng thứ nước mà hắn thích uống nhất trên đời này vẫn là trà mạn, thích nhất cái thứ uống rẻ tiền lúc đầu chan chát sau vị ngọt đọng trên miệng lâm râm.

Lần nọ trên đường phố của Châu Âu, hắn đi tìm mãi thứ nước ấy, sau người bạn đi cùng phải đưa hắn vào một quán ăn sang trọng. Hai thằng ăn hết gần 200 euro để được ấm trà tráng miệng nhạt toẹt. Hắn bảo bạn rằng:

- Tôi không xa quê hương được đâu ông ạ, tôi nghiện trà.

Bạn nói:

- Ở đây cũng có, tại ông muốn ngay, chứ mình tìm mua siêu thị thì cái gì bên Việt Nam có bên này cũng có, ở khu bán cho người Việt mình có hết, rau muống cũng có mà.

Hắn lắc đầu:

- Không, tôi thích quán trà ở vỉa hè, hay đầu ngõ, nơi có những chiếc ghế dài bằng gỗ bóng loáng vì ngồi nhiều, có mặt bàn gỗ xước tróc, có những chiếc cốc Bát Tràng, có một bà cụ già áo nâu bán hàng cơ, ở đây không có được như thế. Ngày xưa mẹ tôi cũng bán nước trà mạn đấy, hồi ấy có một trăm đồng một chén thôi. Tôi còn làm thơ về điều ấy là:

Một trăm một chén nước trà

Mẹ đong từng chén để mà nuôi con

************************************

Entry này được tự động gửi lên từ Dân Luận, một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây hoặc ở đây hoặc ở đây.

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress và Blogspot, mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp trục trặc… Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để gửi bài viết cho Dân Luận!

Sau đây là nội dung bài viết tôi đưa lên một vài ngày trước.

Nếu có cơ hội và thời gian, tôi có thể sẽ làm một việc gì đó khác, nhưng tôi không hứa hẹn điều gì cả. — frzf.

Nếu bạn có yêu cầu/thắc mắc/góp ý/chia sẻ, xin gửi đến frzzzf@gmail.com.

Qua Facebook, chúng ta có 1000 điều tốt đẹp chỉ trong một phút

Tôi đã có rất nhiều bất ngờ trong khi vận hành Frozen Face làm proxy tới Facebook. Ví dụ, vào đêm Giao thừa, sau 3 ngày công bố, lưu lượng truy cập Frozen Face lên tới 80MB/phút, tức là hơn 1MB/giây. Để thấy con số này kinh khủng như thế nào, hãy cho rằng để một người truy cập Facebook để gửi lên một câu status chúc mừng năm mới, thì truyền tải mọi thứ mất khoảng 80KB. Thế tức là chúng ta có ít nhất 1000 lời chúc trong một phút. Một ngàn điều tốt đẹp những người trẻ tuổi như chúng ta mang đến cho nhau. Đó chẳng phải là một điều tuyệt vời ư?

Tôi cảm thấy mình đã làm một việc có ý nghĩa khi góp phần nhỏ vào việc kết nối những nụ cười của người Việt ở nhà tới những người Việt xa xứ, tới bạn bè khắp nơi trên thế giới, giúp mang những tình cảm những người yêu và những người thân đến với nhau.

Nhưng tôi nhận ra một số vấn đề của Frozen Face. Từ khi mở ra Frozen Face, đường tăng trưởng về băng thông hầu như là một đường chéo hướng lên. Ngày thứ nhất 2GB/ngày, tới hôm nay đã lên đến gần 10GB/ngày. Ngay cả nếu mọi việc giữ nguyên như bây giờ, thì tôi cũng không có đủ tiềm lực tài chánh để bao sân cho lượng băng thông một cách khủng khiếp như thế này. Vì thế tôi quyết định sẽ “chia tay” với quí anh chị và các bạn sau khi “lì xì” mọi người trong một thời gian từ khoảng 1-2 tuần gì đó nữa truy cập Facebook qua Frozen Face nếu không có gì quá đặc biệt xảy ra. Tôi hy vọng mọi người sẽ tận hưởng việc kết nối Facebook một cách thông suốt để gửi hình ảnh, liên lạc tâm tình với những người thân của mình trong những ngày vui đặc biệt này.

Tại sao lại thế, và tại sao lại thế?

Khi mở ra Frozen Face tôi chỉ muốn là một dự án thử nghiệm để thăm dò chứ không phải là câu trả lời cho việc truy cập facebook và những trang mạng bị cấm khác tại Việt Nam.

Sự thật là câu trả lời không phải là ở chỗ ai đó có thể cung cấp băng thông truy cập miễn phí cho chúng ta vào một lúc nào đó, đó là câu trả lời cho một vấn đề trên ngọn. Vấn đề ở gốc rễ, là việc những con người đàng hoàng, làm những công việc đàng hoàng, ở trên một đất nước tự do như chúng ta bị cấm vào mạng làm những điều tốt đẹp, và phải chui rúc qua các proxy như những con chuột. Những thông tin bổ ích chúng ta có thể học từ bạn bè lúc thì truy cập được lúc thì không, trong khi đó các trang web đồi trụy để ru ngủ và thủ dâm thì luôn vào vèo vèo.

Tôi tin rằng Internet và công nghệ thông tin, tiếp cận với bạn bè năm châu và học tập từ họ là làn gió có thể khiến đất nước Việt Nam vẻ vang sánh vai với những cường quốc trên thế giới. Những điều này, những người trẻ tuổi ở Trung Quốc đã không thể làm. Họ không biết và không thể truy cập google, facebook, youtube… chỉ biết ru rú ở xó nhà với những công cụ bằng tiếng Trung của mình và sẽ trở thành những kẻ nhu nhược, ngu muội. Chúng ta rồi có theo bước chân của những người Trung Quốc không? Tôi không rõ. Điều đó là hoàn toàn có thể.

Tôi nghĩ đã đến lúc chúng ta lên tiếng nói ủng hộ một mạng internet mở, và lên tiếng phản đối việc bị cấm đoán, bị hạn chế, tường lửa. Đó là cách những người trẻ như chúng ta có thể học tập, kết nối, đoàn kết và tạo ra được những điều tuyệt vời.

Chúng ta đều hiểu hiểu rằng một mạng internet mở có lợi như thế nào, nhưng nhiều người khác không hiểu. Trong số những người không hiểu, có thể có ba mẹ bạn, có bạn bè của bạn đang học ở trung học, đại học, có người bác Đảng viên của bạn đang làm ở ủy ban nhân dân, những người đang làm cho văn phòng chính phủ.

Họ ít tiếp xúc với Internet, cho rằng phải kiểm duyệt những trang như facebook. Nhưng chúng ta chưa bao giờ tìm cách thuyết phục họ điều ngược lại. Tôi tin rằng chúng ta, những người lớp trẻ ở Việt Nam, là những người có đủ lý trí và khả năng để làm được việc đó.

Tôi đã đi nhiều nơi, thấy những người trẻ tuổi ở các đất nước khác: Họ là những người dám đứng lên phản đối các dự luật cho quyền tự do trên mạng như SOPA, PIPA. Có những việc mà những người cầm cân nảy mực ngay cả ở một đất nước tiên tiến như Hoa Kỳ cũng không hiểu. Nhưng khi có tiếng nói của những người trẻ tuổi, họ đã nghe ra. Sự thật là các dự luật đó đã thất bại.

Những người trẻ tuổi ở đất nước khác, họ là những người đã làm nên Mùa hè lịch sử 1969. Những người trẻ tuổi ở đất nước ta, họ là những người làm nên phong trào học sinh sinh viên 1950.

Chúng ta không muốn xã hội hay những người bạn nước ngoài đối với lớp trẻ Việt Nam chúng ta là những người nông cạn, hèn nhát, chỉ biết đến yên ấm cho mình, chỉ biết ngồi xó nhà ngắm ảnh gái, xem phim sex.

Tôi tin rằng đã đến lúc chúng ta –
những người trẻ tuổi, có tri thức, tài năng, tầm hiểu biết — nắm tay nhau để cất lên một tiếng nói cho một tầng lớp chưa từng có bao giờ trong lịch sử. Những con chuột không bao giờ dám nói. Nhưng những chúng ta thì có thể lên tiếng nói cho chính mình. Vì chúng ta là những người đàng hoàng. Những người ngẩng cao đầu. Những người luôn sẵn sàng chiến thắng.

Làm như thế nào, thì tôi tin rằng một ngàn người sẽ có một ngàn cách khác nhau. Nếu bạn là một học sinh hay sinh viên, bạn có thể nói cho những người bạn bè, ba mẹ, người thân, hay thậm chí người bác của mình đang làm ở trên ủy ban thành phố biết các bạn đang cần liên lạc, cần facebook, cần những thông tin hữu ích trên mạng đến mức nào. Nếu bạn viết báo, bạn có thể viết một bài báo nói về việc những trang web hữu ích như facebook đang gặp khó khăn khi truy cập ảnh hưởng đến chúng ta ra sao. Nếu bạn viết blog, bạn có thể blog về ý nghĩ của mình. Nếu bạn lên Youtube, bạn có thể tải lên video để mọi người cùng hưởng ứng mình. Nếu bạn dùng mạng xã hội như linkhay hay facebook hay vào các forum, bạn có thể gửi link hay trích lại những trang web nói về vấn đề này, link đến blog này. Bạn có thể copy paste vào trang web hay note của mình. Bạn có thể dùng twitter để link tới. Bạn có thể viết thư cho nhà chức trách. Có rất nhiều cách.

Xin đừng làm một kẻ hèn nhát không bao giờ dám cất tiếng nói của mình. Đừng sợ chúng ta đang đi ngược lại dòng nước và có thể gặp rắc rối. Benjamin Franklin, người sáng lập ra nước Hoa Kỳ phồn thịnh, từng nói “He who would trade liberty for some temporary security, deserves neither liberty nor security” — kẻ hèn nhát đánh đổi tự do để cầu êm ấm bình an tạm thời, thì không xứng đáng hưởng bất cứ thứ gì, tự do hay êm ấm.

Bạn và tôi chỉ sống một lần. Tôi nghĩ làm kẻ hèn nhát, không bao giờ dám bày tỏ ý kiến của mình, sống như thế phí đi.

Những điều tốt đẹp như một ngàn lời chúc giao thừa có thể thành một triệu lời chúc giao thừa năm tới nếu chúng ta tin rằng những việc làm của mình có thể chuyển vần được vận mệnh của đất nước, của thế hệ, của dân tộc Việt rồng tiên.

Chúc quí anh chị và các bạn một năm con Rồng với nhiều thành công.

Edited ngày 27/1, thêm bớt một chút.

************************************

Entry này được tự động gửi lên từ Dân Luận, một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây hoặc ở đây hoặc ở đây.

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress và Blogspot, mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp trục trặc… Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để gửi bài viết cho Dân Luận!

Bóng đá, ở một đất nước còn nhiều khó khăn. Chúng ta chưa có điều kiện cải thiện vị trí 172/179 trong bảng xếp hạng Tự do Báo chí của RSF lên một chút, ngang hàng 117 với đất nước Khmer anh em chẳng hạn, nhưng vị trí thứ 40 trong bảng xếp hạng của FIFA thì đến năm 2020 dứt khoát phải đạt được. Nhà nước Việt Nam sẵn sàng thông qua khoản ngân sách mỗi năm 2000 tỉ, kèm theo một căn hộ cao cấp giữa thủ đô, một biệt thự sang trọng trên một hòn đảo – chừng nào đảo này còn thuộc Việt Nam – và một trụ sở hiện đại cho dự án Chiến lược Bóng đá Cao cấp. Để mời đích thân Pep Guardiola và Lionel Messi, mỗi khi Barça cho họ nghỉ phép, tất nhiên họ nên có quốc tịch phụ là quốc tịch Việt Nam. Cũng như mời các siêu cầu thủ thế giới thỉnh thoảng sang đá hữu nghị, Sepp Blatter và Pelé sang đọc diễn văn và Pierluigi Collina sang mở khóa đào tạo thổi còi.

Chúng ta còn nghèo, nhưng chúng ta biết chi tiền đích đáng. Bởi bóng đá không chỉ là bóng đá. Nó đặt nền móng. Nó dẫn dắt toàn bộ nền thể thao Việt Nam vào quỹ đạo quốc tế. Nó nâng cấp văn hóa thể thao. Nó chắp cánh cho niềm tin vào tương lai của bạn trẻ, dù môn thể thao trong trường phổ thông của chúng ta vẫn là tập đội hình đi đều bước. Dù số đông dân chúng trong đất nước có gần 3000 sông ngòi và gần 3500 Km bờ biển này vẫn không biết bơi và đóng góp chính của Việt Nam trong các kì Thế vận hội vẫn là tà áo dài trong lễ khai mạc. Dù đội tuyển quốc gia của nền bóng đá sơ cấp vẫn chăm chỉ nhích lên tụt xuống bốn năm một lần từ vòng sơ loại 1 sang vòng sơ loại 2 và quyết không bén mảng đến vòng loại cho World Cup. VFF vẫn lụi hụi đuổi huấn luyện viên ngoại quốc hạng ba này, mời huấn luyện viên ngoại quốc hạng tư khác cho một mức lương có thể nuôi sống cả tá huấn luyện viên bản xứ mà thành tích cao nhất là hạng thứ 99, giữ được vỏn vẹn một tháng và nay đã mất. Vẫn khổ sở với cầu thủ vừa thấp vừa yếu lại thiếu niềm tin, với những tiếng còi méo của trọng tài, với bóng đá đi đêm và bạo lực sân cỏ. Với tất cả sự nghiệp dư hoành tráng khoác áo chuyên nghiệp.

Ôi bóng đá cao cấp! Trước sứ mệnh bất khả thi của ngươi, cả Hollywood lẫn Scientology đều đầu hàng.

Tôi yêu bóng đá, vì nó là một trong rất ít thứ trên thế gian này thản nhiên bày ra đúng thực chất của nó, bất chấp mọi ảnh hưởng, mọi thế lực, mọi ràng buộc ngoài nó. Thượng đế đã một lần thò tay vào cuộc, nhưng cũng chỉ để báo hiệu cú sút thần kì của Maradona sau đó, từ khoảng cách 60 mét, vào khung thành của Peter Shilton ở México. Bóng đá Argentina năm ấy xứng đáng có đấng tối cao làm cổ động viên. Đội tuyển ngựa bay Bắc Hàn thảm bại trên sân Nam Phi năm kia, dù tai bên này nghe chỉ đạo trực tiếp qua điện thoại của cố lãnh tụ kính yêu rằng phải đá như thế nào để mở mắt thế giới, tai bên kia nghe lời hứa cũng của cố lãnh tụ kính yêu, rằng mỗi quả thua là một năm tập trung cải tạo.

Trái banh dát vàng không bay vào lưới nhanh hơn. Trái banh đã học nghị quyết và đã hô quyết tâm không biết đường vào khung thành ngắn hơn. Tỉ số ăn may một trận không làm nên một mùa bóng. Một huấn luyện viên xuất sắc chỉ phát điên giữa sự bất tài ngồi ghế công chức thể thao mơ phép mầu đến bằng tầu cao tốc. Một cầu thủ làm bàn thiên tài chỉ là tai họa cho chính mình trên một sân cỏ tầm thường, giữa một đội nhà tầm thường và trước một đội bạn tầm thường. Bóng đá là tim là óc và trí tuệ của tập thể, là mặt mũi và thái độ sống của cộng đồng, là đầu và lưng và năng lực tổ chức của xã hội, là ngực và mông và lòng dấn thân của cá nhân. Cuối cùng mới là chân. Chỉ không là hoang tưởng.

Bóng đá không biết khai man lí lịch, trưng bằng cấp giả, báo cáo thành tích ảo và trấn an bằng viễn cảnh vay nóng. Bóng đá Việt Nam là lời khai thành thật nhất về thực tại Việt Nam.

© 2012 pro&contra

************************************

Entry này được tự động gửi lên từ Dân Luận, một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây hoặc ở đây hoặc ở đây.

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress và Blogspot, mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp trục trặc… Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để gửi bài viết cho Dân Luận!

Nhân dịp này, bác Huỳnh cũng cho biết gia đình vừa mới vào thăm anh Thức ở trại giam Xuân Lộc, về tình trạng sức khỏe cũng như tinh thần của anh Thức. Bác Huỳnh cũng đã chuyển bài thơ “Chấn Lạc Hồng” mà anh Thức đã khai bút đầu xuân ở trong tù vào thời khắc giao thừa về tình hình đất nước. Xin gửi đến các bạn đọc phần trao đổi với bác Trần Văn Huỳnh – thân phụ của anh Trần Huỳnh Duy Thức.

Dân Làm Báo: Thưa bác Trần Văn Huỳnh, theo như những gì đăng tải trên trang blog của bác, trong thời gian qua bác đã có những vận động quốc tế cho tự do của anh Trần Huỳnh Duy Thức, xin bác cho bạn đọc của Danlambao cũng như mọi người biết về những nỗ lực này của bác.

Bác Trần Văn Huỳnh: Theo tài liệu hướng dẫn đăng trên Danlambao về cách thức khiếu nại đến Nhóm Công tác về Cầm tù Tùy tiện của Liên Hiệp Quốc, tôi và gia đình đã gửi yêu cầu khiếu nại đến tổ chức này cho Trần Huỳnh Duy Thức, Lê Thăng Long, Lê Công Định và Nguyễn Tiến Trung. Cùng lúc đó tôi cũng nhận được thông báo của nhiều người ủng hộ cho biết đã gửi yêu cầu tương tự cho trường hợp của Thức, trong đó có tiến sĩ Nguyễn Thanh Giang. Số lượng yêu cầu tương tự gửi đến tổ chức này đã tăng vọt sau khi Danlambao đăng tải lời kêu gọi “Hãy lên tiếng vì Trần Huỳnh Duy Thức và những người đã dấn thân vì đất nước”. Nhân đây tôi thay mặt cho gia đình xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Danlambao.

Trong những email của những người ủng hộ gửi đến, có một số hướng dẫn và cung cấp địa chỉ cho tôi gửi đơn thư đến cho các tổ chức bảo vệ nhân quyền trên thế giới. Tôi thấy đây là ý tưởng hay nên đã gửi email đến 46 tổ chức về nhân quyền và các đại sứ quán như danh sách mà các bạn có thể tìm thấy chi tiết trên trang blog: tranfami.wordpress.com.

DLB: Bác cảm nhận như thế nào về kết quả của việc làm cho đến ngày hôm nay cũng như sự hưởng ứng của nhiều người khắp nơi đã lên tiếng, bày tỏ và tiếp tay hỗ trợ vận động cho anh Thức?

Bác Trần Văn Huỳnh: Tôi đã nhận được những phản hồi tích cực từ một số trong danh sách trên, cho biết rằng họ đã nhận được thư của tôi và bày tỏ sự quan tâm sâu sắc đến trường hợp của Thức và những người bạn. Họ nói rằng họ đang làm việc chặt chẽ với không những Nhóm Công tác về Cầm tù Tùy tiện mà còn những cơ chế đặc biệt khác của Hội đồng Nhân quyền của Liên Hiệp Quốc, chẳng hạn như: Special Rapporteur on Freedom of Opinion and Expression (Đặc trách về Tự do Quan điểm và Ngôn luận), và họ có những lãnh đạo thường xuyên tham gia các buổi báo cáo hoặc điều trần tại Hội đồng Nhân quyền của LHQ. Họ đánh giá cao những việc làm của tôi và gia đình cũng như của các phương tiện truyền thông đã lên tiếng và cung cấp thêm nhiều thông tin hữu ích và bằng chứng xác đáng cho họ. Đó là những gì rất cần để họ có thể thực hiện trách nhiệm của mình.

Thời gian qua tôi hiểu ra rằng mình cần hết sức chủ động kêu gọi và cung cấp thông tin cho các tổ chức này và các cơ chế của LHQ về nhân quyền, vì họ gần như các cơ quan tư pháp ở các nưóc tiến bộ – chỉ hành động khi có đơn khiếu nại chính thức, chứ họ không thể đơn phương hành động hoăc chủ động gợi ý.

DLB: Nhìn lại tất cả những gì đã trải qua, xin bác chia sẻ tâm tình của bác về anh Thức cũng như chí hướng của anh ấy.

Bác Trần Văn Huỳnh: Thức là người có hoài bão và thực sự yêu nước. Lúc mới 5 tuổi chưa biết đọc viết mà Thức đã biểu lộ thái độ chống lại cái xấu để bảo vệ người tốt yếu thế qua những câu chuyện tranh tôi mua về và đọc cho Thức nghe. Càng lớn Thức càng tỏ rõ tính cách không chấp nhận bất công và không chịu khuất phục trước những người thích bắt nạt. Người ta nói tính cách quyết định số mệnh, rất đúng với Thức. Nhưng tôi tin rằng số mệnh đó không dừng lại trong tù mà sẽ chuyển thành sứ mệnh. Hơn bao giờ hết tôi tin vào con trai mình và con đường Thức đã chọn. Những điều tốt đẹp sẽ đến với đất nước cùng với Thức và những người đã dấn thân.

DLB: Bác có biết tin tức gì về anh Thức và tình trạng anh ấy hiện nay như thế nào?

Bác Trần Văn Huỳnh: Hôm qua gia đình vừa lên thăm Thức ở Trại giam Xuân Lộc. Thức vẫn khỏe, có phần rắn chắc hơn, tinh thần rất vững vàng và luôn tin vào sự thay đổi tốt đẹp sắp tới. Như mọi năm Thức đều làm một bài thơ khai bút đầu xuân vào thời khắc giao thừa về tình hình đất nước. Năm nay Thức làm bài thơ có tên là: “Chấn Lạc Hồng” dưới đây:

Chấn Lạc Hồng Nhâm Thìn vận hội
Chấn Thăng Long khát vọng Rồng Tiên
Chấn khí dân cần chi sợ hãi
Chấn cường quyền dân chủ bừng vui
Chấn hiền tài thổi bùng nguyên khí
Chấn nhân quyền giàu có từ đây
Chấn quang minh con đường rộng mở
Chấn vang rền hào khí Việt Nam

DLB: Bác thấy tinh thần của anh Thức ra sao?

Bác Trần Văn Huỳnh: Tinh thần Thức rất vững vàng và luôn tin và sự thay đổi tốt đẹp sắp tới. Thức lạc quan hơn bao giờ hết. Thức trong tù nhưng vẫn là chỗ dựa tinh thần của cả đại gia đình.

Xin cám ơn bác và xin kính chúc bác cùng gia đình luôn mạnh khỏe, bình an và sớm được đoàn tụ với anh Trần Huỳnh Duy Thức.

************************************

Entry này được tự động gửi lên từ Dân Luận, một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây hoặc ở đây hoặc ở đây.

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress và Blogspot, mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp trục trặc… Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để gửi bài viết cho Dân Luận!